CHYINGHKAI NU YAN WA
SHANGHTAWK TSING PAN
Chyinghkai wa gaw hkumhkrang galu kaba htaphtuk, shan asan ahpraw ahkye rai nna sinda pring hkra mun tu u ai, gup jut kaw ta yungnu daram pa ai ahkye htat htat re masat kumla gaw ma ngai kaw nna kap hkrat wa ai re. Nambat lahkawng mungkan majan kaba kaw wa gaw Inglik majan, Japan majna ni gasat let ganang mung du hkawm ai, grai magrau grang ai, madat mara ai, hpyenla kaja re nga ma ai. Dai daram majan gasat hkawm tim, majan pa e pala galang pyi nhkra yu ai lam chye lu ai, dai majaw prat e nan shi a ntsa na pyendu Lazum wa a kajan Lazum Doi hte tsawra hkat nna hpyi hkungran la ai hte, 1937 ning hta ba Brang Tawng hpe shaprat ma ai. Dai kaw na ba a kanu Lazum Doi hkam n kaja mat ai majaw, bumtsi tsi na matu Gauri krung Bumwa Lamai bang de mayu ni kaw wa sa da ai. Wa gaw Japan majan wai ai hpang e she mayu ga de ba yan nu kaw lu wa ai. Dai ten hta htingbu mung rai, ba yan nu hte htingbu ni gahtep hkuhkau taw nga ai, shani shagu nu Lahpai Bawk gaw ba yannu kaw pru pru shang shang, hka ja, hpun hta, mam htu re ai bungli ni hpe garum ya u ai. Ba a kanu Lazum Doi n nga mat ai hpang, wa gaw ba hte hkuhkau taw nga ai nu Lahpai Bawk hpe sha hpyi hkungran la sai. Dai majaw nu yan wa gaw asak 14 ning gang hkat ma ai, wa gaw nu hpe: "Bawk" nga shaga nna, nu gaw wa hpe: "E, dingla. nga shaga ai.
Myenmung shanglawt lu ai hpang, munghpawm Myen mungdan gaw de wa ai shaloi, Inglik prat na hpyenla dingsa ni hpe bai shaga gahkyin la ai ten hta, bum ga e annau ni marai 3 rai saga ai. Ngai gaw chyu naw chyu ai da. Wa gaw annu ni yawng hpe Maimyu ngu ai Sammung maga na mare kaw hpaw da ai nambat masum Jinghpaw dap de woi mat wa ai. Maimyu kaw ganau la sha langai bai lu ai, dai hpang Myitkyina Jinghpaw mung de bai htawt ai shaloi, la sha langai bai shaprat jat sai, Kuthkai bai htawt ai shaloi ganau numsha hte la sha langai ngai matut nna pra jat sai. Kuthkai kaw grai na hkra nga ai hpang, Tawngngu kaw na Phyu ngu ai Myen mare kaba de htawt ai htawm, la sha langai bai lu la nna, 1958 ning e, wa hpyendap na pru hkringsa ai hte buga de woi wa sai. Nambat masum Jinghpaw dap e wa gaw zazen du Manam Naw (Maran) nga nna mying gumhkawng ai wa re. Annu ni hpe wa Manmaw Manje ninghtawn Namhkam lam ntsa Shanghtawk nam gahtawng e jinghku machyu nna woi wa ai shaloi, tung, wadi ni hte gahtawng masha ni gabu gara hkap tau hkalum la nna, mare htumpa e wang kaba langai masat ya ma ai. Wa gaw annu ni hpe tung, wadi ni kaw gan woi nga nhtawm, mare masha ni hte grai tsawm nna gawk law law rawng ai kawa nta kaba langai hpe aten la nna galaw u ai. Shingrai dai nta nnan kaw htawt nga ga ai.
Dai shaloi she nu yan wa gaw tem rai lu nga sai hku re. Dai hpang shaning kaw na gaw nu yan wa masing jawm jahkrat da ai lam nga sam ai, Namhkam maga de Panghkyem ngu ai bum ga na wa hpe bau kaba da ai kanu tung dwi gumgai, wa a gana shawng a numsha lahkawng hte gana shawng gaida jan hkannu ni hpe wa woi la ai. Dai shaloi dwi ni wuloi 10 jan mung gau hkrat wa ai. Ndai wuloi hpung ni a lam dwi yan moi shawng tsun dan nna annau ni chye lu ga ai. Wa asak 13 ning e, du wa Lahpai Shan Lum hpyen lahkawn hkawm ai shaloi lawm mat wa ai hpang, majan prat e mayu du shayi sha langai n-gyi ba ai da, n-gyi kawa ntsun hkraw ai majaw, n-gyi kawa nmu ai ma shangai tawn ai shani, dama kasha rai nga ai wa Manam Naw a kasha "Manam Kaw" ngu shamying nna jahtawng htu sha ma ai da. Dai Manam Kaw num wa ai shaloi dama myitsu ni gaw, Manam Kaw a kawa mying ai, wa Manam Naw hpe hpu ja nga wuloi kanu langai myen nna, dwi ni hpe dun ya ma ai kaw na law htam mayat wa ai re, wa a sinli wunli nkau mi re lam chye lu ai, dai majaw ngai kaba wa ai ten hta anhte a Jinghpaw htunghking grai tsawm ai lam hpe tsawra manu shadan ai sha n-ga, annu wa ni nmu yu ai wa a kasha ngu mying ai ashawng Manam Kaw hpe shingran hta grai tsawra kau yu ni ai. Shi a lam myit dum shagu dwi yan moi shawng hpe ga san law law san chyai chyai rai nngai.
Labang jan tai ai, kasha grai mayat tsawm ai, ma lu shagu shat lit wa gun jaw ma ai nga lam ni hpe marit maroi na ngu lai wa ni ai. Ngai she wa a kasha Manam Kaw rai tim, nye a shawng e wa a kasha mying ai gana langai lu ai hpe nju ndawng myit nrawng ai sha, annau ni yawng a gana kaba langai nga ai, ngu ai myit hte alum ala she ngu dum lai wa nngai. Bai nu yan wa gaw, Gauri krung Bumwa Lamoi bang na nu a kanu hkai(Gauri ni gaw kanu a kanu kawa ni hpe hkai, hkaiji ngu shaga ai, kawa a kanu kawa ni hpe gaw awoi, aji ngu shaga ai.) hte kasha ga nchye shaga ai brangtung brangla Lahpai Tang Gun(tsa dim) hte hkai a gashu chyahkrai ma Lazum Kaw Lum( Lahpai Htu a kasha) ni hpe mung woi lakawn wa ai, shawang amyit kaba la ai wa gaw hkai ni hpe anhte a nta wang makau e nta kaji gap ya nna, shat gaw jawm sha rai, htingbu shatai nna woi nga lai wa sai. Annau ni 9 hte mayu dama wunawng wubang hku alum ala rai jawm nga lai wa ai ten ni hpe maten daini du tim grai naw marit nga nngai law.
