LAIKA HPAJI CHYE AI MASHA SHAGU MASHA KAJA HKRAI RAI SAI KUN?

Dinghta ga hta nga pra sa wa ai shyinggyim masha yawng hta hkan sa ra ai chye chyang ra ai, ningmu kaja ai myit mang jasat ni, shawang tsawra myit matsan dum chye ai myit tinang langai a myit chye myit chyang ni galang ta hkum tsup ai gaw n nga na re .Tsawra kamsham nga ai anhte a Awng Padang Karai Kasang mung anhte shinggyim masha ni hpe langai hkrai a shaman chyeju hpe ren di nna jaw ai” nga nga ai Shyinggyim masha ni hta dinghku masa hta hkan nna mung bawnu atsam hta hkan nna mung makau shingwan hta hkan nna tinang yaw shada ai atsam hta hkan nna mung, mungkan hta lam lama ma hpe shabyin ya lu ai hpaji ninghkring ni nga ai zawn, hpaji n chye tim myitgawp ai, a myu hte mungdan hpe woi awn lu ai masha ni nga ai Ma-a, nabai , ni mung nga pra nga ma ai .Mungdan hte amyu hpe tsawra makawp maga ,bawng ring wa hkra woi awn lu ai masha ni nga ai zawn ,mungchying mungshawa ni hpe dip up sai chyup zingri zingrat jamjau jaw , Uphkang sha ai masa wutsang mung law law nga pra nga ma ai . ( Ga shadawn ; Myen mung up ai masha ni ). Ndai hta ngai tsun sanglang mayu ai lam gaw : “Laika Hpaji Chye ai masha shagu , masha kaja hkrai rai sai kun:”ngu ai lam rai li ai. Hpaji chye ai masha shagu mung masha kaja ai hkrai n rai nga ai .

Hpaji chye janmau gup da nna nanghpam lu sha hkyiya tai nga ai ni , mawp lu mawp sha , lagu lagut mya lu mya sha ai ni , masha shada dip lu dip sha mayu ai ni ,roi rip, zing-ri zing-rat uphkang sha ai ni mungdan kata tinggyeng lawhpa myit hte galaw sha nga ai ni, mungshawa a akyu ara , galu kaba lam hpe pat tawn ya nna sha nga ai tinang kamsham nga ai Karai Kasang ngu ai hpe n dum n hkrit, gumshem ai ni hte tinang a lu su lam chyu tam nna rai dum ai ni, mungdan hte mungdan sha ni rawt galu kaba bawng-ring wa na myit n rawng ai hpan law law byin nga ai hpe mu lu ai.

Maga mi de bai yu ga nga yang ,manang shada garum hkat chye ai makawp maga hkat chye ai ni myit mang jasat jasa nna shawang tsawra myit rawng ai ningbaw ningla nkau mi tinang a hkumhkrang asak hpe ap nawng kau gui, machyi jamjau hkam gwi nna, mungdan hte mungdan sha ni hpe makawp maga bawng ring madang dep amyusha byin tai lu wa hkra lit la woi awn sa wa ai masha ni mung nga nga ai ( Ga shadawn India na Mahadhma Ghandi , Singapore ningbaw Lekuan-yu , Japan , Amerika , Finland ningbaw ningla ni) Finland gaw mungkan ting na hpaji masa lam hta No. langai rai nga ai. .

Simsa ai mungdan mung rai nga ai . Mungdan hta makawp maga hpyen n-gun pyi nau n tawn ai lam hpe chye lu ai. Ndai zawn re ai hpaji chye nna myitmang jasat jasa ningmu kaja myit jasat hpraw san ai myit-su myitgawp ai tsawra shawang myit hte hpring tsup ai kyang lailen kaja hkamja zetlet ai masha kaja byin tai wa lu na matu gaw, laika sharin jawng ni hte makam masham hpung kaw mahta ra na re ngu mu lu ai laika sharin jawng gawk kata hta sharin ai ginhpan madung ( Main Subjet) hte sha tang du na n re ngu mu lu ai.Daini gaw kaga hpajii ni hpe law malawng mahta ai laika ni re .

Shingnan ginhpan rai nga ai “ Shinggyim lailen masa (Civics , Ethic) laika buk” ni shyingyim nga pra kungkyang lam ( Life Skills) laika buk ni hpe mahta nna aja awa n-gun dat sharin ya ra na re . Ginsup ai lam mung pawng hpawm ai myit jasat lu la mai ai re majaw ginsup ai lam hpe mung myit shalawm ra ai .Ndai lam ni masha hkum ngau shagu hta chye na hkap la wa ai rai yang, yawng gaw masha kaja myit-su myitgawp ai tsawra shawang myit hpring tsup ai matsan dum garum shingtau chye ai masha ,mungdan sha ni hpe myit-sim myit-sa nga pra shangun ai bawng-ring galu kaba hkra woi awn lu ai masha, maren mara tara rap ra ai hte woi awn chye ai masha ni byin wa na re, Tinang a amyu ni mung , mungkan mungdan masha yawng mung jasat jasa bungpre nna myithkrum kahkyin gumdin lam, bawng-ring galu kaba ai lam lu la na re, Mungkan mung simsa nga na re..

Ndai hta ngang lu hta hpara tsun ga nga yang , makau shingwan hte kanu kawa ni a lam woi ai mung ahkyak kaba langai mi lawm nga ai kashu kasha ni hpe kaja ai arawn alai hte lam madun bau maka na gaw ahkyak dik rai nga ai . Lahkawng hku nna mung up asuya masa ( Government Policies) kaja ra ai .Kaja ai policy jahkrat nna uphkang ai masha ni mung myit hpraw san ra ai . Dai rai yang sha mungchying mungshawa ni mung myit mang kaja ai hte kaja ai lai kyang hte hkansa wa na re. Amyu sha ni yawng hkamja zetlet ai hte ngwi pyaw simsa bawng-ring rawt galu kaba ai mungdan hpe gawgap nga pra sa wa ga.

Uma Sau