Myit Bawnu N gring Ai hte N Dum N Dam, Mana Ai Lam
Myit/bawnu n gring ai hte n dum n dam, mana ai ana (Alzheimer’s Disease (AD) and Other Dementia). kumla ni hta masha gaw ningnan daw hta akaja sha raitim hpang daw ten ni hta myit a majaw (snr) virus ana kanu a majaw aten, masha, bungli zawn re ni hpe n matsing mat ai hte ga abrawp abrap shaga ai, sadi sahka n nga ai, lam shagu hta shi hte shi jaw hkra garan ginhka n chye mat ai hte tinang gaw hpa hpe myit mang ai lam ni n dum ai rai nga ai, jit/kan n sa (snr) majoi sa ayai da ai zawn re ni byin nga ai.
Ana byin shangun ai lawnglam ni gaw;-
1. Bawnu a kata lam ni hkrang galai wa ai majaw byin ai, bawnu ning ra ai majaw n gring ai kumla madun wa ai ana (Huntington’s chorea disease), lata hte lahpa daw, baw daw ni hta gari ai, hkum shawng de loi gum (nga) rai ai ana (Parkinson’s disease),
2. Bawnu sai lam ana, bawnu a kata n bung ai shara hkan na sai lam ni hta ningma (snr) ana byin ai, shan tarum (Tumour) byin ai kawn hpang wa ai, bawnu sap sanap kata na sai lam ni ja (ge) wa ai ana (Subcortical Arteriosclerotic Encephalopathy), sai lam ni bum wa ai ana (Tromboangitis),
3. hkum hkrang kata nsoi ginlam ni galai shai wa ai a majaw byin ai ana ni (Metabolic diseases),
4. Bawnu kata shara ning ra wa ai ana (Intracrinial spaceoccupying leasion),
5. Ra ai nsoi dat n bung Oxygen n law ai (snr) grai yawm ai (Hopoxia and hypoxemia),
6. Tsam rawng lusha dat ningra ai majaw byin ai bawnu ana ( Nutritional deficiency encephalopathy)
7. Gung a majaw byin ai ana ni (Toxic diseases),
8. Bawnu ningma lu ai (Traumatic brain injuary,
9. Bawnu kata ana shang/ byin ai (Intercranial infection),
10. Kaga ana ni hte tsi mawan nkau a majaw rai nga ai. Raitim hpa majaw byin ai hkrak tup daini du hkra nchye lu nga ai.
Tsi/Ana hpungtang hpaji ninghkring ni kaw nna ndai ana byin shangun lu ai lawnglam (30) daram nga ai hpe mu tam, sawk sagawn da ma ai. Amyu rusai/ginsai labau hta ndai ana byin ga ai ni nga ai, ma mumu ai, dubawng ana nga ai hte hkum hkrang hkam jan atsam (Immunity) hte seng ai somatic diseases ni a majaw rai nga ai. Law malawng gaw asak (70) ning jan ni hta grau byin nna, Num ni hta law byin nga ai.
Ndai ana byin shangun ai lawng lam law ai, shuk shanut ai hte dam lada ai rai nna, byin ai ni hta tsi tsi gawn lajang na matu, n byin shi ai ni makawp maga na matu gaw seng ang ai tsi rung/gawk hte kung kyang ai Srw ni hte san jahkrup bawngban yang kaja dik rai nga ai.
Ref;- Global Change and Human Health. disease Study.Alzheimer’s disease.
Zau


Discussion
0 comments
Sign in to join the discussion.
Sign in to commentNo comments yet. Be the first to join the discussion.