HKA-WAWT (CHYINGHKA)

Shi nta du wa ai hte rau, madujan lama ma byin nga sai ngu ai hpe chye kau dat nuq ai. Madujan aq myiman nsam shawoi na hte n bungh nga ai. Shi gaw masha aq satlawat hpe yu na myit hpe htai lu nga luq ai. Shi aq madujan mung kraw hta hkamsha ai hpe magap daq n chye, dandawng nga ai hte sumsai myiman yawm nga luq ai. “Grai kawsi mat sai i?... Seng... Sorry yaw... Ba bungli loi kyin mat nna re.” Madujan gaw maduwa hpe hpa mung n htan tsun ai. Shi jawq dat ai shanhpyi nhpye chyang hpe sha lah nna kaku tawn dah ai gawk de lah wa let grai kyin laq ai zawn rai masuq nga luq ai. Maduwa aq salum hta hpra... nga akajawng sha hkamsha dat nga ai. Shi hpe shingduq gayin dah ai madujan aq myiman hpe mu hkra la tsap nga ai. Chyahkring na aten hta maduwa la tsap nga ai hpe n chye ai madujan gaw shawngde gayin dat wu ai. Shi hpe shaluh ai n re ai hpe maram lah lu dat wuq ai. Shi gaw lama ma hpe myit n dik, n pyaw nga ai hpe chye kau na tsang ai myiman rai nga ai. La yu tsap nga ai chye dat ai hte, hpa n ra ai wa zawn rai gayin pru matwa ai. Shan aq yup gawk gaw kaji kaqkaq sha rai nna, hka-wawt shingtai(1) sha kap maluq ai. Madujan gaw shanih shanaq hka-wawt hpawq dah yang shansaq saq hkruh ai ngu ai hpe shi chye nga luq ai. Nhtoi htoi shagu hta hka-wawt hpawq ai gaw madujan rai chye ai zawn, nsinh du shagu mung madujan sha laq ai rai luq ai. Yaq gaw lak mi alaih rai hka-wawt laq dah ngut chyalu rai nga luq ai. Laq nga ai hka-wawt hpe maram yu nna, gawk ting shinggrup maram yu hkrup nga luq ai. Shi buhpun palawng galai nga ai ten madujan mung n hkan shangwa ai.

Shanaq shat shah ku kawq madujan gaw shawoi na hta ga n shaga ai. Shah-ku gaw jut mali rai nna galu galu re ai, masha marai shi ram dung mai ai. Raitim ayan nguh na ram shan hkrai sha, shah maq ai. Dai majaw shah ku aq jut kaw rau gahtep dung dung rai maq ai. Shadu dah ai luqsha gaw mu bat salu hte mawng nga namchyim rawng laq ai. Madujan mung num jet nna luqshah shadu grai ram nga luq ai. Raitim zimzim rai nna loi simani dinglai ai sat zawnzawn rai mawqmai tsawm nga lu ai. Madujan hpe shi nan myit ra dawdan nna hkungran lah ai rai luq ai. Madujan gaw shiq dinghku hte ni htep ai makau grup yin aq lam sha myit lawm ai. Maduwa aq shata mi na shang gumhpraw gade nga ai mung n chye, san laman mai ai lam mung n chye, shanih shagu jawqdah ai ram sha jai chye nga ai.

Nta kawq mawdaw nga tim n chye gawt, maduwa rau ang nna sa ya yang sheq shara ra hta du yu ai. Shi hkrai mare kata na lam ni mung n chye, nta makau kaw na simai simaw gat hta lai nna gara de mung n chye sa nga luq ai. Lama ma hpe myit n dik grai lahpawt ai myit hte hkamsha taw nga ai myiqman nsam hpe mu chye kau nna grai tsang nga luq ai. Ngah nra tsan ya ai myiman nsam mung myit n dik laq ai zawn rai nga ai. Bungli shara hta byin ai mani hpa langai mi tsundan yang mung nsam n hpring ai manisum sha rai nga luq ai. Ndai gaw shaluh ai sha gaw n rai sai, “Seng hpa byin taw nga ai i?...” Madujan gaw kajawng kaja sharawt mada dat ai, shiq myiman kaw mau mat ai hpe mu dat ai; matut azi yu taw nga ai maduqwa aq nsam hpe n hkam lu nna langtaq gum mat nna... “uhm...uhmq hpa n byin ai” nga htai dat ai. Shatban hpe jaja htu sit dat let madujan hpe yu azi taw nga ai. “Nang lama ma gaw byin ai” nga nna n tsen taw nga sai. Madujan mung n sharawt mada ai shat hpe gau ngwi ngwi hte maya shah nga ai. “Seng...” Sindawng laq ai nsen aq majaw madujan sharawt mada dat ai. Madujan a nsam gaw grai myit htum hten mat ai nsam pru taw nga sai. “Hpa mung n byin ai... Ba... baw loi loi sin nga ai majaw re” Shi myit gadun ai hte magraq jum dat ai; “n re... dai baw sin ai n re... lama ma byin nan byin taw nga ai... nang ngai hpe hkum masuq taw nga...”

Maduwa nsen aq majaw madujan nchye nkaw rai shat nnan sha bang wa ai raitim shatban zing la nga nuq ai. Madujan hta byin nga ai masa hpe maduwa chye nan chye ra ai. Dinghku langai kaw ip da ai lam gaw n byin ging ai lam re. “Tengman ai lam hpe tsun u Seng... nang hpa byin nga ai ta?” Shatgawk bungli jin na n ala nga ai sha, gayin masuq ten n lu hkra san hkrup dat nuq ai. “yubak sheq rai sai... hpa nan hpa mung n byin ai mi... hpa tsun na ta?... Hpa majaw dai ram ting n kam n tsen rai taw nga ai i?...” loi mi myit htum mat ai nsen hte jaqjaq hkat hkat nga tsun dat ai madujan aq nsen majaw, grau ntsen na lam byin nga ai. Shatban ni zingh hpai nna hkaq jarung de sa wa nga ai “Seng” aq hpang kawq akatsisha hkan nang nga ai. “Seng...” shiq hpang kawq gahtep tsap dat let nsen dup dup nga shaga dat yang shi kajawng nna shatban tat jahkrat dat u ai. “Shatban ni hpe hpang e gashin u... yaq naq ta lawan shinh kau u... ngai hte shingduq gawk de hkan nang rit... an... ga nawq shaga gaq...” “uhm.. uhmq...” shiq aq ningdang ai nsen gaw nchye nkaw rai taw nga ai. Langtaq shiq gahpaq kawq magraq jum dat ai. “Seng... Ba.. tsun ai na ai i?...Nyeq myit hpe nang chye ai yaw... taq lawan shin u...” Kara hte mu n mu rai magap nga ai myiqman gaw myit kaji ai hte hkrit ai nsam mu dat ai. Loi mi matsan dum myit shang wa ai. Raitim n sharam lu ai aten gadun laman ndai manghkang sanglang mat na ahkyak ai.

Shi hpe myit nga na ten gachyih mi pyi n jawq ai, ta shin ngut ai hte madujan hpe tin shapun rai taq kawq dun pru wa nu ai. “Gai... nawq dung u... Seng... daini nta kawq laklak lailai hpa ni byin ai rai?...” Shi nan gaw madujan hte htep hkra n dung ai sha manhkrum re ai pung hkum kawq yuq dung dat ai. “Hpa mung laklak lailai n byin ai” myit shuk ai nsam hte htai nga tim, myiqtum kata nah tsang laq ai shingna hpe mu nga ai. Shi gaw nchyi nmu rai hkra sharang ndang pawt sindawng kau dat let, dung nga ai punghkum garawt ahkyeq la nna “Seng” hte htep hkra sit dung kau dat ai. Seng kajawng kajah rai hkum hpe shingduq de gayin dat ai. Shiq aq myiq kata na myiqprwi ni ing hpring hkrat nga ai hpe lagu aziq yu hkrup dat ai. Shi gaw myit tsang let pawt sindawng nga ai, myit masin hpe adip arip hte hkam sharang nna myit hpe shayawm lah kau dat nu ai. Shakut shajaq nna mani sumsai hte shaga dat ai. “Ning yu Seng... Ba.. nang hpe simsaq la ai shingnyip langai zawn yu wa ai wa re Seng e... naq myiq hpe chye yu ai... nang lama ma byin nga ai hpe ngai chye ai... nang n tsun ai tawn yang ngut na hkum shaduq... nang chye da na gaw madujan maduwa aq lapran ip dah ai lam lama mi mung n mai nga ai yaw” Seng gaw gau ngwi gau yang hte baw gangat dat ai. “Ah... n byin ai” “n byin ai nga ai gaw hpa hpe tsun ai ta? Seng... nang hpa mung n byin ai ngu masu mayu ai i?... Dai n rai yang nang byin lai ai hpe ngai hpe tsun yang n byin na re ngu tsun mayu ai i?” Shi gaw shanih ting bungli shara kawq ga shaga grai lawq nna hpa pyi n kam tsun ai zim sha galeng hkring saq lah mayu dik sanuq ai. Raitim manghkang gaw hkring lah lu na lam n nga luq ai. Shiq aq shawng kawq sumla zawn rai kya gumbaq noi dung nga ai madujan hpe myit majuq jung let yu maram nga ai. “Gara hku ta? Seng... nang hkrum ai lam ni ngai hpe n kam tsun dan ai i?... Ngai hpe nang n kam ai re i?... ngai hpe n gun n lu ai re i?... Myit n galu ai hte hkat hkat nga san hkrup ai hte madujan gaw baw gangaq ai. Hpa mung n tsun ai. “Ngai hpe nang kalang mi mung n ip dah yu ai yaw Seng” shi hpe sharawt mada ai Seng aq myiqtum kanung kanang rai mat ai.

“Raitim mung mungkan hta maduwa gaw madujan hpe, madujan gaw maduwa hpe n hpawq tsun yang grau kaja nna ip dah mai lam ni mung nga na n re ai i?... Ba” Shi nsaq kaba shaw dat ai. Seng kawq ip da ai lama mi nga ai teng sai dai hpe hpawq tsun yang mai n mai myit nga ai; hpaw tsun hkra n gun jaw lu na sha ahkyak sai. “Ningdeq yu u... ndai lam hpe n sanglang ai sha tawn nna ngai nang hpe prat tup n tsen ai myit kaba shang mat na nang n tsang ai i?” “Seng” langtaq sharawt mada dat ai. “Raitim...” dai hpang hpa mung n matut tsun ai sha myiqman gayin mat wa ai “Seng”aq ta lahpan hpe magraq jumdat u ai. “Raitim... hpa byin ai ta? Seng” “Seng kawq byin ai lam ni Ba chye n ra ai” “hpa daq aw...” Shi grai pawt mat nu ai. Madujan aq taq hpe langtaq tat gabai jahkrat dat nna rawt tsap dat ai. Ntsa kaw na yu dat yang madujan aq hkum ahkyung mat wa ai. “N re ai le... mabyin n kau mi gaw ntsun dan yang grau kaja na re ngu Seng shadu ai...” Shi adawk angawk nga sanglang ai nsen gaw maduwa hpe grau pawt sindawng shangun ai zawn rai nga ai. Shi aq n-gup kalang atawk shangoi dat nna madujan dung ai punghkum lagaw hte htawng agrawp kau dat ai. “Nang daini shinggan de sa ai i? tsun u...” shi gariq gawaq rai sharawt mada let baw gangaq ai. Madujan aq myiq hta masuq ai nsam n rawng nga ai. Matut manoi gasan shaw nga ai. “ Gat sa ai i?” “uhm.. uhmq” dai mung teng nga ai. shawng shani mari da ai simai ni sha shadu dah nga ai. “Dai rai yang nta de kadai sa ai i?” “Kadai mung n sa ai” kadai mung n sa, kade mung n sa, jahpawt shi nta kawq na pru wa ai shaloi gaw hkrak sha re; dainaq de langtaq nsam shai nga laq ai gaw hpa wa ta? Shi myit ginchyum chyat mat ai. “Shani ka-ang e nang hpa galaw ai.“Seng” nsen hkat hkat nga san dat yang chyahkring mau mat ai. “Ba mung hpa ni san nga ai ta? Seng hpa mi galaw law le.” “Wa Karai e..?” Langtaq madujan aq makau kawq dung kau dat ai. Madujan aq myiqman hta hkrit ai nsam n nga ai sha n kam hkam ai myit masa nsam pru nga sai. Matut htai na yak nga lu ai. Htingnut grau n mai sai. Htai na gaw hkum tsun ninghkap na nsam sheq mu wa sai. Shan aq lapran galoi n byin yu ai madin langai nga taw sai. Dung nga ai kawq na dawqdap de n-gup atawk shangoi let pru wa ai gaw, laklai nga ai lam lama mi myi sheq mu dam na kun? nga mada gayin hkawm nga ai. Dawqdap nah kusap mung madujan nan ri hpraw hta nai lap pan nsam hkyeng ginlang masum hkriq shakap tawn ai kusap hte shatsawm tawn ai ntsa kawq nampan ni hpe alali rai, grai tsawm hkra chyawp shatsawm tawn ai.

Shakum hkan gaw Kachin amyusha ni a htunghking buhpun mawn sumli tawn ai shingni sumla ni hte htunghking rungrai ni rai nga ai gumhpraw nhpye, n-ga, magwi kawng, bau, pahke dumba, sumpyi hpe Jinghpaw nta jetjet rai yu raq shingni rawng ai; shangwa ai hte myit-sim myit-sa lam lu lah hkra mawn shatsawm tawn ai mung shawoi na hte maren rai nga ai. Nta ting laklai ai taw nga langai gaw laq taw nga ai hka-wawt sha rai nga ai. Dunh dungdang ngwoi hkra hkawm gayin nga ai kawq na langtaq tsap dat ai. “Seng... yup gawk kata na hka-wawt nang laq da ai.” Langtaq tsun dat ai nsen gaw, marawn shabam hkrit si na zawn gumshem nna, shaduq mayu ai nsen rai nga ai. Dai ga aq majaw madujan gahpra mat nga lu ai. N sharawt mada ai sha nampan kawk hpe aziq yu nan nga mat ai. Hka-wawt laq dah ai gaw shawoi na hte n bung ai lam teng sai hte lagaw lahkam ran ran rai maduqjan hpang de hkawm sa wa ai. “Hpa majaw hka-wawt laq dah ai ta?” Shi n htai ya ai, pawt taw ai hpe ahkyak n lah ya ai zawn rai nga ai. “Seng...” “loi mi katsi wa ai majaw gaw e.” Shi hpe sharawt yu let tsun dat ai. “Nang matut nna hkum masuq saq...” Myiqman nsam sum sha diq nna gayin pru wa ai. Hka-wawt aq majaw... shi myiqman hten ai gaw shi ndai kawq na hpa wa mu hkrup ai kun? Lawan ladan yupku ntsa lung tsap dat ai. Yupku nhtung kawq hka-wawt re ai. Hka-wawt makau kawq dung dat nna, hpawq dat ai. Bunglih katsi gaw shiq aq myiqman kawq ahpawt bun dat ai. Hka-wawt hpri ginlang ni aq lapran nah mu lu ai gaw dai mare aq shing-ra tsawm shingni sha re. Hka-wawt aq shawng loi tsan ai shara hta mawdaw lam kaba kawq mawdaw, sengke hte masha ni laisa laiwa gabrat nga ai hpe mu ai. Mahkawn nsen ni ngoi ai gaw na hta shang wa ai, gayin madat yang pai magah de hpalap seng hpe mu ai. “Galoi n mu yu ai hpa hpe wa mu hkrup mat ai i? Shi mu ai gaw marai langai ngai wa rai na i?” Shi gaw yaq jang madujan aq gahpaq kaw magraq jum dah nna grai san mayu dik sai. Shi hpe sa shagah la nna san sana nga myit let gayin dat yang madujan gaw gawk chyinghka lam kawq shi hpe yu tsap nga laq ai.

Madujan hpun da ai palawng hte hkaqhku labu, kara ni gaw hka-wawt kawq na bung shang ai nbung aq majaw galam nga ai.“Seng...” “Nang de wa rit...” madujan gaw shiq aq ga hpe n na ai zawn n shamu ai sha nga ai. Shi aq pawt sindawng gaw yupku kawq na yuq nna madujan kaw lahkam ran ran hte du mat ai. “Sa wa rit Seng... nang hpa mu ai tsun dan yang she mai na re” madujan gaw akya shalah rai hkan nang mat wa ai. “Ndai shara hta nang ayan dung mada nga ai n re ai i?... gai... tsun u... nang hpa mu lu ai ta?... kadai hpe mu ai ta?... tsun u” madujan hpe myiqman hka-wawt hpri ginlang ni hte htep mat hkra htu shakap nna san ai. Madujan hkrit kajawng nna marawn jahtau dat ai. Shi aq pawt mayu laq ai myit dip shazim let, madujan hpe gang gayin la ai. Aziq yu dat ai shaloi myiqprwi hpring ing hkrat nga ai hte myiqtum kaw myit machyiq laq ai hpe mu dat ai. Shaloi shiq aq hkum ting na n-gun atsam ni yawng kya htingnut mat wa ai.

“Masha langai n kam tsun ai lam hpe Ba hpa majaw san ai” shi aq nsen gaw hkrit gariq nga ai wa aq nsen n re ai zawn, zim kya nga ai. “Hpa majaw ta? nga yang nang gaw nye madujan rai nna sheq rai law.” Shi nsen gaw gaq gaprang ai nsen, “gai... dai ram ting chye mayu yang gaw tsun ga le... raitim chye ngut ai hpang Ba myit malai lu na re... n chye yang grau kaja ai ngu ai hpe Ba chye na re” shiq aq nsen gaw ding-yang sha rai nga ai. “Shi daini hpaqlap seng de du wa ai” lammaw de na mawdaw gawt lai wa ai nsen gaw shiq aq kraw hta gariq gawaq nga hkra shangbang wa ai. “Shi... re ai i? shi nga ai gaw gadai ta?” Ndum shamyi lawan ladan san dat ai shaloi, madujan gaw manisum rai dat ai. Dainaq de na aten hta shawng nnan na sumsai myiqman rai sai. Dai sumsai myiqman gaw nhtu nshan zawn gatsi lagyih nga ai. “Shi nga ai gaw Seng aq moi na sumtsaw dingsa i?” shi gaw pawt ai hte myit hta grai machyiq mat ai. “N re ai” shi marawn dat ai, shi hte hkung-ran ai ten du hkra madujan kawq sumtsaw langai mung n nga ai. “Re” Shiq madujan gaw ngang ngang kangkang tsun kau dat ai.

Dai hpang shi myiqtum hpe aziq yu let matut tsun dat ai. “Shi gaw tsa n luq ai, ka-ni n luq ai, myit n sindawng ai, n zai ai, myit madang n nem ai” branglang ai madujan aq nsen gaw shiq aq kraw hta sung htum ai ngarai zawn agrawp shang mat wa ai. shiq hkum gaw shingduq de loimyi gaye mat wa ai. “Shi salat pru ai shaloi hkaqyawm bat n manam ai, tsaq bat n manam ai, si mani ai nsen gaw mazut laq ai laknak langai zawn shiq aq myiqman kaw gayat agrawp bang dat nu ai. “Shi gaw shi byin mayu ai hpe galoi mung hpang de tawn nna Seng aq myit ra hpe galoi mung shawng numshawn jawq ai... shi hte ga shaga ai shaloi tinang hkum tinang bawng jep langai zawn galoi mung n hkamsha ai, shi gaw Seng hpe bawng langai jep ai zawn galoi mung n jep yu ai... galoi mung aming n jahkrat yu ai” madujan aq nsen gaw yupmang hpe bai tsun taw nga ai wa aq myit sawn hkrang shaprawq nga ai zawn byin nga ai. Shi gaw n-gup mahka nna yu aziq mau nga ai. “Shiq myiqtum gaw simani pri-nem nga ai... masha wa hpe mawplu mawpsha masu magawq hkalem hkalu chye ai bawq myiqtum n rai nga ai... Dai majaw shi gaw wutdek nta tsaw n lu ai,... mawdaw n lu ai,... bungli rapdaw n lu ai,... nse nsa n galaw ai..shi kaw tsawra myit nga ai... sadi dung ai...” shi hpang de loi mi htingnut dat ai. “Ram sanuq” shiq aq hkangzing hkam sharang ai hkamjan atsam myit marai hpe lai diq mat wa ai ga hkaw rai nga ai. Madujan gaw n hkring ai, shi hpe aziq yu da nna matut manoi tsun nga ai. “Shi gaw Seng hpe anyaq ai, n hkaw ai, akyuh n rawng ai... ngu nna mung galoi mung n tsun ga ai... Seng aq nsam hpe yu nna mung galoi mung n jahpoi ga ai... Shi hpe Seng kalang mi mung nju ndawng ai myit htum ai lammung n nga ga ai...” “Nang masuq ai...” Shi nsen gaw gapaw gaq kaprang pru mat wa ai. Dai nsen hpe madujan gaw n na ai zawn angun tsun taw nga ai. Kraw kata hta pawt gatu kahtet prut taw nga sai. “Ndai hkawawt chyinghka nga taw ai majaw rai nga ai. “Ram sai...”langtaq madujan aq lahpaq kaw taq lahkawng maga magraq jum nna ari dat ai.Shan aq myit hta machyiq ai lam ni setkan langai hpang langai grau grau jaq wa luq ai. Shan lahkawng ndai hku sha manit pawng lawq lawq zim taw nga ma ai. Dai hpang mawdaw lam de na mawdaw nsen ni shan lahkawng hpang de ngoi shang wa ai. Dai hpang masha shaga nsen ni, mani garu ai nsen ni, mawdaw hunh dum ai nsen ni, hpaqlap seng na mahkawn hpaw da ai nsen ni gawk kata de chyam shang wa ai. Shi akajawng sha hka-wawt chyinghka hpe langtaq gang laq kau dat ai. Gawk gaw kalangta hkra gayat shangap kau ai hpa zim mat sai.

Manmaw Hkawn