NGAI HPAKANT SENGMAW SA YANG

1961 ning na yinam ta hta, ngai gaw anhte Mawa hka ni a hkauna hkai ngut kau ai hpang, munghpom Myen mung Nalung Dinghkung mare kaw Dauba Nawng ni a nta sa nga chyai ai shaloi, Dauba Yaw Hkan ngai hpe: Wa ba e, daining ngai Nmawk Sam ni kaw hkauna tsun tawn ai, mare baw de vi mung yu tawn rai sai, ngai hkrai n dang galaw ai, ngai hpe naw garum la rit nga saw ai. Shingrai ngai shi hpe hkauna sa galaw lawm ni ai, Nmawk de na hkauna mam hkai ngut nna, gumhpan kum kau, Dinghkung mare baw na hkauna mung hkai ngut kau da lawm rai, Miwa ga de bai wa mat ni ai.

Dai hpang gade nna yang, Dauba Yaw Hkan ngai hpe hkrum mayu ai nga htet dat ai majaw, Dinghkung de galang bai du sa wa ai shaloi, Nalung kaw sa nga chyai hkawm ai Nambang na La-hkyeng Grawng ngai hpe: Ba wa, Lashi Hpaudut Gawng an hpe sengmaw de lungseng sa htu ga nga saw ai, an mung hkan sa ga nga ai, dai ten hta Nhpum na Hpaurim Gam lungseng awng ai nga tsun gari ai ten re, shingrai an gaw lauban kasha Lashi Hpaudut Gawng hte Hpakant sengmaw de rai mat wa saga ai. Sa wa ai shaloi, gachyi sha law ai Jipka mawdaw kaw masha marai shi tup dung ga ai. Namsan lai Gangdau kaw du yang, pyada ni mawdaw hkap jahkring nna hkuhking hpe sumprang hte achyaw baw ya ma ai, Sam rai kun, marai lahkawng hpe hkap jahkring la kau masai, dai yan ka-ni gun ai da, matut nna Gangdau, Dabak, Mali, Ga-ra yang gahtawng mare lai kau da rai, Hkatshu hku Waimaw kaw du yang, Mali hka rap ra ai, anhte jawn ai mawdaw hpe hka gadu kaw gawt bang nna htaw shalai, anhte mung gadu jawn nna lai ga ai, shana gaw wanleng daru makau na manam jarawp kaw yup ai, sa wa yang na lam gaw si sa wa ai rai na zawn nga hkra hkawm yak ai, lam gaji mawdaw lahkawng shada n mai yan hkat ai majaw, mawdaw lai na matu shiga naw shana hkat ra nga ai, mawdaw dangrang rang ai gaw, nta ga nga gumra jawn gahtan chyai ai zawn she nga ai.

Wuru sengmaw Mautawng ngu ai mare kaw du hkrat wa saga ai, dai hkan lungseng sa htu, hpaga yumga sa ga sha ai masha gaw chyang ai, hpraw ai, mut ai, mang ai, Miwa ga, Gala ga, Myen ga, Jinghpaw ga, Hkahku ga ga ai myu shagu tup nga ai, ganing re pyi nga ai, Hpakant ga na hpun kawa lap ni ma hkra gaw anhte ga na zawn n tsit ai, loi mi htoi htoi re hpe sa mu ai. Anhte du ai hte, Hkahku masha ni yi galaw ai shara hkan na yi kaw ngai lungseng htu na ngu hpyi tsun la nhtawm, Hpakant myu kaw, "Maw uk" ngu ai wa kaw lungseng htu lakmat sa ka la rai htu bang wa saga ai.

La- hkyeng Grawng hte an sa nga ai shata langai lahkawng laman hta sha, seng htu masha majawi gaput du hkrat wa mara ai. Manghtang bum zawn re bum hpe, shi jan ya pyi n din ai santeng shanghkawp hte hpya ayai kau kau rai nga ai, seng krawk ai lam hta, "Ahkawng hkya ai" ngu ai ladat mi lang ma ai, dai gaw santeng shanghkawp hte htu yang mali manga ya htu tim, n lun dang htu na zawn re bum nhkap hpe, marang htu jang hka shang na hku, santeng hte dingren di nna achyaw hkrai achyaw waw tawn nhtawm, marang gaba htu bun jang, nhkap dai gyi ru yu wa sai, mawru wa ai hku nan gyi ru ayai mat jang, lungseng alu tsu sha sa lata shaw la la rai ma ai. Seng htu bungli galaw gaw pyaw ai, tinang a yi-ngam kaw agam hkap ra ai, hkring n mai ai nga, shani shagu yi-ngam kaw sa ra ai, shana de gaw hkying 4~5 kaw wa sai, wa nna hka shin kau rai shat shadu sha ngut ai hpang, myu de sa gawam chyai rai ga ai.

Wuru hka kau na loi galu re Hpakant myu gaw grai chying ai, datshin rung, sumla hkrung seng, ga-hpri nga chyu seng, lu sha seng re ni du hkra nga nna myu gaba nan byin nga ai. Dai ten hta anhte Miwa ga gaw ganang na sumla hkrung, tsun ai pyi n na yu ai. Galang mi anhte Nahpo na Hkumpyi La lungseng dut sha ai de hkan nang ga ai, shi lungseng Myen gumhpraw lap 150 re mi lu dut la nna, La-hkyeng Grawng an hpe lap manga nga kumpa jaw u ai, gumhpraw dai hte an gaw nga chyu gawm gawm mari lu kau saga ai. La-hkyeng Grawng hte an laban jawng sa ai ngu tim, laban jawng sa wa ai lam makau na nta langai mi kaw magwi rem da ma ai, magwi kasha langai mi hkai tawn nna, an magwi kasha hte sa gasup taw nga nga re laman, nawku jawng ngut mat sai. Nnan shawng na lang, magwi lawng hku lai wa ai shaloi, an gaw achyun anun re magwi kasha hpe nau yu sharawng, ahpum gamu galau tawn tawn di na zawn rai sa shala dat ai ngu jang, magwi ganu gaw jinglam hte nga chyu kawk hta la nna an hpe gabai bun ai, shaloi magwi hku ai wa hpri lahkak hte baw kaw teng she ngu sa akawk ya jang, an hpe rai marai n hta gabai bun mat sanu ai. Laban du shagu, magwi kasha mung an hpe la ai zawn, an du ai hte nji n-gu hkap shingnyeng nyeng re majaw, an a laban jawng lani mi pyi n sa ai shalai kau saga ai.

Lani mi na laban hta gaw, anhte Wuru hka nam mayan de na Bulu myu ngu ai bum de sa chyai ga ai, bunghku nhkun grai galu ai mi nga ai, dai de shang wa ai shaloi, pru wa ai shaloi lam n dam mat na matu, nhkun mahka e hpayawng den shatu kau da ga ai, gata de shang wa yang, nlung tsit ai, hpraw ai, hkye ai grai grai tsawm nna, hpayawng den hpraw nat tawn ai shaloi na hpayawng byo ai zawn re nlung ni, mahti dat tim htawk htawk rai daw la lu na zawn rai hkra tsawm ai, mahti dat yang gaw nlung nan nan she re hka. Anhte lungpu gata de shang wa magang, pazip ni pyen gahpru, pazip hkyi gaw jap hkra manam ai, lungpu de shang wa magang nsa n law sa magang rai jang, anhte lawan wan bai nhtang pru mat wa saga ai. Bulu myu bum gaw loi mi nyem re kaw gaprang ga mat wa ai, shara ra gaw lu gan hkap ai, Wuru hka mayan de na bum ntsa kaw lagat hpun gaba langai tu ai, hpunru langai hkrat abya yu wa ai, aga kaw n du lu ai, dai hpunru du ai kaw, masha ni kawa lakang galaw htan la nna, lagat ru hku man lung wa nhtawm, lung bum de lung sai tsi (Lung sai: Woi yi ni hkra lang nna gahte da ai sai)wa la la rai ma ai. Bum ting woi wunawng nga ai majaw, woi ni a jit hkyi ningsing hkrai wa wa nga ai. Anhte yup ai shara kaw nna, hka ja shara grai tsan ai, galang mi ngai hka sa ja yang, masha ni lungseng hkalung re nga grai grai tsit tsawm ai lungseng tawng pe gabai kau ma ai, ngai gaw nta ga de gumgai dingla ni hpe wa ya yang mai na re ngu myit dum rai, seng chyen masum hta la nna nta du wa hkra la wa ni ai, dai re annau ni nau gasup nna gasup shamat kau sai, ya lama rai yang gaw lungseng ret ai de la sa nna, lachyawp myi re garang dut sha tim, lang chyai gumpraw ntaw nma lu na rai nga ai.

Ngai la wa ai lungseng dai ni, langai mi gaw mam ginsa hpyi zawn re, langai mi gaw amani sha re, langai mi gaw chyang chyang re hpyi re hpe ya du naw matsing lu nngai. Wuru sengmaw Hpakant ga kaw lungseng sa htu ai shata masum du na lahkawng ya naw ra ai shaloi, Sama Sinwa Na Pa wa ngu ai hte Naw Seng ngu ai yan shanglot majan woi gasat hpang wa sai, Lashi Hpaudut Gawng gaw la kasha shingtai rai nna, majan nga sai nga jang, La-hkyeng Grawng hte an hpe Nalung de bai woi wa kau sai. Dai ten gaw Jinghpaw ni shanglot nnan lot wa ai re majaw, sanat gadun lu ai lauban ni hpe mying jahpan hte htep di, Hpakant myu de sanat sa makawi kau shangun rai ma ai. Anhte sengmaw kaw nna pru wa ai shaloi, Myitkyina de na ni mawdaw lam bai htu shara nga mala ai, dai mawdaw lam htu ai masha ni hta, Lagat kawng na Maru Naw mung lawm nga la ai. Lam htu shara da sai majaw, sa wa yang na zawn mawdaw n dangrang sai. Ngai Hpakant kawn Dinghkung kaw du wa yang, arat Maran ngai hpe: Ma Mai e, nanwa ba galaw ai hkauna na mam dang shi gun nna wa u, nga hkap jaw ai shaloi, Bungling na Ashang Chyung Zhai gaw: E, wa ba e, mam dang shi dai ngai mari la na, nang gumhpraw gun nna wa u nga, ngai hpe gumhpraw lap sumshi shaw ya sai.

Ngai Laiza hku wa na n myit sai, Dohpum yang hku wa nna, Dohpum yang kaw mayu Brangseng ni hpe wa gawan kau da rai nta du wa sai. Mam dang shi dut nna lu ai gumhpraw lap sumshi nu yan wa hpe wa ap sai, ngai sengmaw de lungseng bai htu sa na ngu tsun jang, nu yan wa ngai hpe num hte lagaw gang tawn ya mayu nna, htingbu nta na Labang Ji Chyang hpe la ai shaloi hpu ja shatai nna jai kau ma sai. Dai hpang ngai gaw sengmaw ga de mung n lu sa mat, dai Labang Ji Chyang hte mung nga n grin mat nna jahka kau sai. Brangji prat hta Hpakant sengmaw ga de lungseng htu sa ai re, lungseng rai n awng yang, shanglot majan a majaw buga de bai nhtang wa mat ni ai raitim, Hpakant sa ai hkrun lam na mahkrum madup ni hpe maten daini du hkra malap n lu shingran pra pra naw mu nga nngai oi.

Maji Brangdi Mai