SHACHYEN SHAGA LAM

Wunpawng Amyu sha ni a amyu baw pa lakung lama hta hkan nna, shachyen shaga ai lam gaw amyu sha ni a manu dan htaphtuk ai htung lai masa langai mi re ai, Wunpawng Amyu sha ni a laklai ai maka kumla (National identity) langai mung rai nga mali ai. Wunpawng Amyu sha re lam hpe sakse hkam dan ai lit hpe gunhpai hkrang shapraw ai lam mung re ai. Dai majaw shachyen shaga ai lam gaw manu dan ai, sari sadang nga ai, arawng la mai ai htung lai masa, amyu sha ni a marung nra kaba langai mi rai nga ai. Wunpawng myu sha hkum shagu jai lang ra ai amyu sha lit mung rai mali ai.

Raitim daini na ten hta shachyen shaga ai lam gau ngwi ngwi grit yawm wa ai, nau n jai lang ai hpe mu lu ai, hpa majaw dai zawn byin mat ai hpe sawk maram yu ai shaloi, Maigan amyu sha ni a htung lai hte ka-up mat wa ai, (Culture Influence) bai Kanu Kawa ni mung Kasha ni hpe shachyen shaga ai lam n sharin ya lu ai, n woi lang lu ai, mu la, na la na shara ni n nga mat ai majaw grit yawm mat ai rai ang ai ngu maram lu ai.

Ga shadawn;- Myen amyu ni a htung lai masa hta Madu wa ni hpe အစ်ကိုEnglish ni mung Brother, Miwa ni mung Kaw(Takaw), (Ahpu) ngu shaga lang ai hpe mu lu ai. Anhte Wunpawng amyu sha ni a htung lai hta Madu wa hpe Kahpu n mai ngu ai, kaya hpa kaba rai nga ai. Kasha hpe သမီး kaji ai num kasha ni hpe သမီး ngu shaga nna tinang a Madu jan hku mung mai ai hpe mu lu ai, Kanau ni hpe ညီမ nga nna, tinang sumtsaw num kasha hpe mung ညီမ ngu shaga nga ma ai, ndai lam ni gaw shanhte amyu ni a matu manu ai, manu shadan hkat ai, grai sari rawng ai lam rai na malu ai, shanhte a htung hte shanhte tsun shaga ai hpe hpa tsun jahpoi jahpyak ya na lam n nga ai, raitim anhte Wunpawng amyu ni a htung lai hpe kabai kau da nna maigan wa a htung lai jai lang ai ni hpe tsun jahpoi jahpyak, mara shagun na lam law law mu wa na re ai.

Anhte Wunpawng ni a htung lai masa hta Kahpu Kanau shada ra hkat, shut hkat yang KA LA LA ai ngu jahpoi jahpyak ma ai, Mare dung shawa hpe tawngban ra ai, Mare kaw na gawt shale kau ai, Du magam nta ni rai yang Du magam hkringhtawng ap ya ai lam n galaw ai, Amyu ru sai n jet ai ngu masat kau ai htung mung nga lai wa sai hpe chye lu ai.

Shachyen shaga ai hpe chye lu na matu, ningpawt ninghpang masha wuhpung masum nga ai hpe chye ra ai, KAHPU KANAU, MAYU hte DAUMA ngu hpan masum garan chye ra ai. Dai wuhpung masum hte rau jawm gaw de da ai hpe masum brum dikru jung re ai amyu ni ngu ai. Ndai wuhpung masum hte shachyen shaga ai lam n nga yang dikru jung amyu mung n rai mat sai.

Dikru jung wuhpung kaw nna she KASHU KAHKRI ngu ai ni pru wa ai. Dikru jung masa hte shachyen shaga lam n nga yang Kashu Kahkri ngu ai mung n mai nga na re.

Kanu Kawa ni gaw kasha ni hpe, tinang gaw hpa baw amyu baw pa re lam, kadai ni gaw kahpu kanau re lam, tinang a amyu baw pa hta lawm ai amyu mying ni, htinggaw mying ni hpe tsun dan lu ra ai. Amyu n bung tim, Mayu nta langai mi kaw na num jawm la hkrum ai rai jang, dai nta ni hpe NUM HPANG HPUNAU ngu shaga ai, kahpu kanau majing n re ai kahpu kanau daw ai she re ai.

Kahpu Kanau Shada Shaga Ai Lai

Kahpu kanau shada shaga ai shaloi labau htik ai (jawdaw ai) (Generation) hta hkan nna ginhka la ai. Asak kaji tim kaji kawa daw ai ni nga ai, labau htik ai lam (jawdaw ai) n lu galaw jang asak pang hta hkan nna shaga mai ai,tinang hta kaba ai ni hpe kahpu, kawa, kaji, kajum, kahkai, kake ngu shaga na. Asak kaji ai ni hpe gaw kanau, kasha, kashu, shu shi ni ngu shaga ai. Num maga hpe shaga ai shaloi, kana, kamoi, kadwi, kawoi, hkai num ngu shaga nna asak kaji ai ni hpe gaw kanau, kajan, kasha, kashu ngu shaga na. Num kasha shada mung kanau, kana, kamoi, kadwi ngu shaga na.

Mayu Daw Ai Ni Hpe Shaga Ai Lai

Mayu daw ai ni hpe shachyen shaga ai shaloi, La shada rai jang asak hta hkan nna katsa, kaji, kajum ngu shaga ai. Tinang hte asak bung ai n pu de rai jang kahkau, kanam, kashu ni ngu shaga ai, Num maga ni hpe rai jang kani, kadwi, kawoi ni ngu shaga na. Dinghku n shang shi ai num kasha ni hpe mung asak hta hkan nna, tinang hta asak kaba jang kanu, asak pang bung ai ni hpe karat, asak kaji ai ni hpe kanam ni ngu shaga ai. (Kahpu a madu jan hpe mung karat ngu shaga nna, kanau a madu jan hpe gaw kanam ngu shaga na).

Dauma Daw Ai Ni Hpe Shaga Ai Lai

Dauma daw ai ni hpe shachyen shaga ai shaloi, Tinang hta asak kaba ai rai jang, kagu, kamoi, kaji kawoi ngu shaga ai, Tinang hte asak pang bung ai rai yang kahkau, kana, kajan ngu shaga ai. Tinang hta asak kaji ai ni rai jang, kahkri, kashu ngu shaga ai.

Kashu Kahkri Byin Wa Ai Lam

Kashu kahkri daw ai ni gaw, Tinang a kamoi, kajan a kasha ni gaw kahkri ni rai sai, dai kahkri ni a kasha ni hpe kashu ni shaga ai, ndai lam gaw kashu kahkri byin wa ai lam rai sai. Raitim kashu kahkri ni gaw, tinang a kawoi, kana, kajan sawng ni kaw nna shangai prat pra wa ai kahkri ni hte sha madung tsun shaga ai re.

N chye Ai Ni Hpe Shachyen Hpang Ai Lam

Shawng de n hkrum yu ai ni hte nnan shachyen hpang ai shaloi, La shada rai jang kahkau ni, Num ni hpe rai jang kahkri ngu shachyen hpang ra ai. Dinghku la rai jang hpa baw kasha la ai lam matut shachyen na. Num ni hpe rai jang kadai jan re lam matut shachyen ra ai, shaloi she kadai gaw Mayu, kadai gaw Dauma re lam bai chye mai nga ai. Tinang maga na sha yu nna nanhte gaw Mayu ni re ngu shachyen shaga jang shi a maga bai shachyen yang tinang madaw mayu byin taw mai ai hpe dum ra ai, dai zawn lahkawng maga mayu byin ai rai yang shawng de kaji kawa, kawoi kana prat hta gara hku daw hkat ai labau nga kun? ngu shada matut sagawn shachyen ra ai.

Dai majaw, tinang a kaji kawoi prat (3) du hkra sha gaw atsawm chye ra ai. Kanu Kawa shagu gaw Kasha ni hpe prat (3) du hkra hkai tsun dan chye ra ai.

Yu Ji Ni Hte Shachyen Shaga Ai Lam

Tinang a kani a kanu kawa ni hpe gaw Yu Ji ni ngu shaga ai,

Ga shadawn;- Na a kanu gaw Nhkum Amyu rai nna, Na a kani gaw Lahtaw kasha rai jang na nu a kani katsa rai nga ai, Lahtaw nta ni hpe gaw Yu Ji ni ngu shaga ra ai, kaji kadwi ni ngu shaga nna num kasha ni hpe gaw kani ni ngu shaga ra ai.

Lahta na shachyen shaga ai lam ningpawt ninghpang hpe chye jang num kasha shagu hpe kanam, la ni yawng hpe kagu ni, Ashawng, Kanau nga tsun shaga ai, maigan htung lai yawm nna anhte a manu dan ai Wunpawng htung lai masa shachyen shaga lam hpe jai lang lu na re ngu myit mada kamhpa nngai law..

Bum Chyangau