HKAI PYEK, MANDALI, HKRANGMA REM AI LAM

(Sha Chyen Ai Lam)

Ndai Hka U amyu ni rai nga ai Hkai pyek, Mandali, Hkrang ma ni hpe yesu n shangai shi ai prat BC-3000 daram kaw nna rem sha hpang wa ai dusat u hpan ni re. Di kaw nna hpum yang kasha kraw na matu Hkai pyek 28ya, Mandali 33-37ya, Hkrang ma 28-32ya na ai. Hka rawng mun madi ai majaw U zawn kraw na ninghtoi tup n rai nga ai hpe mu lu ai. Ndai Hka U ni hpe shat loi li jaw sha nna hka rawng ai shara hkan shat tam sha shangun rai hkyam sa ai hte akyu hkam la mai nga ai. Machyi makaw byin ai lam U daram n law ai. U di malu masha Dat U di hta grau htuk ai hku lawm ai. Shan dat U di hta grau law lawm ai. Sau Dat U di hta loi yawm ai. Carbonhydrate U di hta yawm ai majaw n hpum shangun ai. Dai hta n ga shan gaw U shan hta grau manu dan ai hpe mung mu lu ai. Hka U shan hta shan dat 23.37% nga, Colestrol n byin ai majaw n hpum shangun ai. N gun dat ( Energy ) grai law rawng ai. Sau dat n law ai. Dai majaw manu lu ai. Miwa mung hta Hkrang ma sen mi rem jang Yuan sen10 kum hpa jaw nna arang ma hkoi garum ya ai lam mu chye lu nga ai.

1. Baw Hpan - Anhte ginra e mai rem htap htuk ai ni;-

(1) Hkai pyek;- Di sha – Runner, Khaki – Campbell -Shan sha – Pekin, Muscovy -Tsaw na rem – Call, Mandrin ni rai.

Hkai pyek hpan gaw di n hpum ai majaw kaga U ni kaw shakraw la ra ai.

(2) Mandali ;- Hpraw ai, chyang ai, ka ai hte kaji kaba amyu myu nga ai. Lu sha hta hkan nna di 20 jan du di nna hpum kraw ai. Kasha 20 jan du woi kaba lu ai.

(3) Hkrangma ;- Hpraw ai, mut ai, ka ai hte kaji kaba amyu myu nga ai. Di di nna hpum kraw ai. Lu sha masa hta hkan nna di 10 du hkra lu di ai.

2. Li lata rem na lam

Ndai Hka U baw hpan ni hpe tinang ginra hta nga ai ni kaw na htap htuk manu ai, kaba ai baw hpan myu hpe lata rem ra ai. Dai lata da ai myu kaw na grau kaba tsawm ai ni hpe lata nna rem hpang ra ai. Shaloi she awng dang lu na re. Yu ai shaloi hkam ja zet let gagat lawan, kung ai, grau kaba ai ni hpe yu nna lata la ra ai.

3. Lawng galaw na lam

Lawng hpe hka nawng, hka shi ni hte nau n tsan ai kaw galaw ra ai. Hka kaw pyau pyaw ai U myu ni hpe raitim lawng hkun hkraw nna marang n hkrat n madi na ahkyak ai. Jan shingna atsawm lu nna shani shingnip lu ra ai. N bung pru shang kaja ra ai.

4. Rem shara lata na lam

Zai bru loi lawm ai ga hte loi rwi re n hkrem rai ra ai. Dat rem na tsingdu pa hte hka nga ai shara rai na. Hka hpungla nau n ja ai hka rai na. Hka kata na shat tsing tam sha lu na matu hka pe 3 hta jan n sung ai rai na. Hkrun lam kaja nna lam kaba hte pe 100200 gang ai shara rai na. Hkrung latung mai rim sha ai shara rai na. Shingra shat lu sha law mai lu ai shara kaw rai na. Tam sha na pa dam ai shara nga ai kaw rai na.

5. Hka de dat ya na lam

Asak 5ya hpang daw lamu asan sha re ai ten hta jahpawt kalang shana de kalang minute15 dang hka gasup shangun na. Hka n nga jang jarung hta hka bang dat na hte hka ari jahkraw jan kra shangun na. Tsingdu pa kaw kalang minute 30 hte lani mi 3lang dat rem nna a bwi bwi jat nna dat rem ya na. Shing rai shingtai latung, kajin chyai, hkoi, lapawp, hkum pup, hka kara, makrat ni tam sha shangun na hte shat jaw sha na.

6. Gawn lajang na lam

Kraw ai ten kanu ni woi lakawn kaba ai ni hpe n myit ra tim jahka nna shalum rem ai ni hpe loi gyip, san seng hkun hkraw ai gawk hta bang nna wan pu hte shalum ya na. Kahtet shadang hpe 20 °C-30°C (80°F) tawn nna 3ya hta 1°C shayawm ya ya di rem gawn na ten hpe ginhtawng ta hta 10-15ya, yanam ta hta 20ya , n shung ta hta 20-25 ya du du hkra ladaw masa hta hkan nna shalum ya na. Dai kaji ten shat hpe shing run, hkai nu rin da ai hte tsing hkalung ni hpe tawk kaji la nna gayau jaw ya na, shing rai bat 2 na jang jahkring hkring dat hpang nna shaman ya mat wa na. Shat hpe lani mi 3lang ( jahpawt, shani, shana de ) jaw na kahtet shadang bat 2 hpang daw 20°C-30°C du lawng hta shayawm ya na. Dat ai ni hpe lani mi hkying hkum 3 du dat na. dat ai , hka gasup tam sha ai, shat jaw ai hpe ten hte ten shaman ya mat wa na. Kaji ai kaba ai hpe law law rem yang garan na rem na. Di di ai baw hte shan sha na hpe mung garan nna rem na. Di di ai hpe hka lawng makau hkan dat ai hku rem nna shan sha na hpe hpum kaba na matu rawng rem na. Hka U gaw grai hpum lawan ai dut na ten hpe tawt nna 20-25ya rawng nna shat atsawm jaw sha jang hpum sai majaw dut shapraw kau na. Dai hta jan yang shat manu jarik grau ma nna amyat yawm wa na lam nga ai.

7. Shat jaw sha na lam

Kaji - Kraw ai 4 ya du yang hku wawn, mai sau ni nyep nna shing run kashin kau na bang jaw na. - Bat 7 du yang shing run, hkai nu , shapre pa, katsu, mahkaw rin da ai hte tsing hkalung tawk gayau jaw na. - U shat kawk, hka kawk ni galaw da ya na.

Ram - Bat 7 a hpang daw di di ai ten du ai hte ram ten rai sai majaw kung sai, jaw sha, rem dat ai hta hkam jan sai ten re. Shanhte hkoi, shingtai, latung chye tam sha sai re majaw tam sha lu ai masa hta hkan nna shat gayau jaw ai hpe shayawm mai wa sai. Tam sha n lu ai ni hpe gaw hkru hkru lani mi 3lang jaw sha ya ra ai.

Kaba - Di di na hpan hpe dat rem, hka jahkrat, jaw sha rai rem ra ai. Dat yang she di atsawm di na.

- Li la na hpan hpe la (1 ) hte yi (7-10 ) da ya nna ; • Ala hpe asak shata (8) kawn (2) ning du sha lang na. • Ayi hpe mung asak shata (9) kawn (2) ning sha lang na. • Mun run ai ten di ai di gaw nau n kraw ai hta n ga kraw wa ai ni mung n kung n kaja ai.

- Shan sha na ; shan sha na hpan hpe gaw n dat ai sha rawng rem ai majaw shat dat hpring ai. Atsawm jaw sha nna 20-25 ya na jang dut shapraw kau na.

Shat gayau jaw na masa ( Htam )Ban

Shat Hpan Hkainu rin da Shing-run Shapre chyingnam pa Mahkaw na ga Gatsu mahkaw (snr) nga jahkraw,....

Lahta na shat gayau jaw na htam shadawn shadang hpe tinang rem ai grup yin masa hta hkan nna jahtuk jaw sha na.

8. Ana zinli hte seng ai lam

(1). Kan mase – makawp maga tsi htu/jaw na. Sulphur tsi jaw na.

(2). Para Typhoid – grup yin san seng makawp, sak hkrung tsi jaw na.

( 3 ) . Lasa nya ai – Lagaw nya lasa ni nya hpum nga. Lusha hpring tsup ai jaw sha na, san seng na, n bung kaja chyu lu hkra di na. Sulphur tsi jaw na.

(4). Waw shang – jahkru na ngoi na. Lusha hpring tsup n-gun nga hkra di na. Lawng hpe ga de hkun hkraw na. Marang n gayun na. Hka gasup shara da na.

(5). N-ma kap ai – Hkawm sa ai hta n-ma n kap hkra di ya na. Hpye jang tsi bang ya na.

(6). N-gun daw – Shagri hte sade ana byin ai majaw re. Jahka da nna shat hte hka shawoi na zawn jaw ya na.

Kareng Brang Seng