Marku 5:1–20 hpe Postcolonial Empire Hti Ladat Masa Hte Lachyum Shaleng ai lam

Marku 5:1–20 hpe Postcolonial Empire Hti Ladat Masa Hte Lachyum Shaleng ai lam

Ga Hpaw

Postcolonial ladat hte chyum laik hti ai hpe lai wa sai, “Makam lunghkrut” Volume 1 kaw shawng n’nan hku nna, Lazaru hte Sahti wa a maumwi hpe hti shaleng ngut sai hku re. Shaloi Chyum masa ninghkring law malawng chye na da ai Lazaru hte Sahti wa a prat masa gaw, Postcolonial ladat hte bai hti dat yu ai shaloi grai shai taw nga ai hpe mu lu nga ai. Dai zawn sha, ya ndai lang mung Marku 5:1–20 hpe Postcolonial Empire hti ladat hte htawng madun sa wa na nngai.

1. Postcolonial Empire Reading

Postcolonial masa hku Chyum laika hpe lachyum hpyan ai ngu ai gaw, Chyum laika shingdu labau a prat masa/ sut masa/ mung masa aten ladaw a mabyin masa ni hpe gawn let, laika ka ai wa a yaw shada lam hpe sawk hkaja dinglun nna, Karai Kasang ra sharawng awng ai lam hpa re ngu ai hpe sawk sagawn dinglun hkaja ai lam rai nga ai. “Postcolonial” ladat hku hkaja ra ai lam madung gaw, Chyum laika hta mung, koi yen nlu ai, arawng sadang langai zawn Daru Magam ahkaw ahkang hte masha hpe ka-up sha, dip sha, dang sha mayu ai myit jasat hte ka-up kahprwi ai lam ni nga taw ai hpe, n-gun jaw taw ai zawn re ai, nga nga ai kun, ngu sawk sagawn hkaja ai lam rai nga ai. Shingrai Postcolonial ladat hte Chyum laika hpe bai hti ai lam gaw, Chyum laika ka ai Chyum ninghkring laika ka sara ni hte, lai wa sai ten prat na Chyum hpyan ninghkring ni a yaw shada lam ni hta, htunglai masa (traditional) hkrang langai hku Chyum laika hpe hkap la wa ai/ shing nrai/ Roma mungkan ten na daru magam ahkaw ahkang hte dang sha/ ka-up sha mayu ai ladat ni hte masha myit hpe ka-up shamak kau ai myit jasat ni mung, rawng nga ai kun ngu kalang bai dinglun sawk sagawn hkaja ai lam mung rai nga ai. Maga mi hku tsun ga nga yang, Postcolonial ladat ngu ai gaw, Daru Magam ahkaw ahkang hte dip up dang sha mayu ai myit jasat hpe sawk tam let, ninghkap masa hku Chyum laika hpe kalang bai hti nna, tengman rapra lam hpe tam ai lam rai nga ai.[1]

Dai hte maren, Postcolonial Empire Reading ladat ngu ai mung, Postcolonial ladat hte hti ai kata na baw hpan langai sha rai nga ai. “Empire: ngu ai lachyum gaw, nbung ai amyu baw hpan law law, mungdan kaba law law hpe Asuya langai sha, koi yen nlu ai daru magam ahkaw ahkang kaba hte up hkang ai ngu ai lachyum rai nga ai. Dai majaw, “Empire” ngu ai ga si gaw, nbung hkat ai amyu myu law law, mungdan law law hpe Asuya langai sha jum tek da lu ai daru magam atsam rawng ai Mung masa Asuya hpe tsun ai rai nga ai.[2] Dai majaw, Postcolonial Empire Reading ngu ai gaw, Chyum laika hpe, mung masa ningmu hte ninghkap masa hku bai hti sawk hkaja ai lam langai rai nga ai. Chyum ninghkring yawng ngu na daram gaw, Chyum laika hpe Wenyi ningmu/Spiritual, Traditional/Htunglai masa hku sha hti lai wa ai, lachyum hpyan lai wa ma ai raitim, daini na mungkan masa hta hkan nna, Chyum ninghkring ni law malawng gaw, Chyum laika hpe Wenyi ningmu langai hte sha nmai hti sai, kaga ningmu ladat/ Methodology law law hte Chyum laika hpe chye hti chye hpyan ra sai lam madi madun da nga masai hku re. Ga shadawn, Liberation Interpretation, Third World Interpretation, Tribal Interpretation, Feminist Interpretation, Ecological Interpretation, Contextual Interpretation, Political Interpretation nga nna, Chyum laika hti ladat law law pru wa shajang sai hte, tinang nga ginra masa hta hkan nna, dai zawn hti ra sai lam madi madun taw nga masai. Dai gaw, Chyum laika a lachyum hpe myi langai hte sha hti ai nre ai sha, kaga myi law law hte mung chye hti chye hpyan la ra sai ngu ai madang hta sha n-ga, daini na byin da masa hpe grau jaw ai hku chye na hparan la lu na hte, Chyum daw kata hpe grau tengman rap ra ai mahtai hku, lu sawk na matu rai nga ai. Hpa majaw nga yang, ndai Chyum laika hpe ka da ai ten na prat masa, mung masa, sut masa, ni hpe maram masam yu nna Chyum daw a lachyum hpe sawn htai shachyaw la ra sai masa rai nga ai. Dai amjaw, “Postcolonial Empire Reading” ngu ai gaw, Chyum laika ni hpe mung masa ningmu hte ntara ai daru magam ahkaw ahkang ni ka-up kahprwi ai lam nga nnga dinglun yu ai hku nna sawk sagawn dinglun hkaja ai hte, dai daru magam masa ni hpe bai ninghkap ai masa hku hti ai lam rai nga ai.

2. Greek Empire hte Roma Empire ni a Daru Magam Atsam Marai

            Greek Empire ngu ai gaw, Greek asuya hku na amyu nbung ai mungchying law law, mungdan law law hpe gasat htim la nna, shi chyu sha mung masa daju tai let up hkang lai wa ai ten hpe tsun ai rai nga ai. Greek Empire ten gaw, Roma Empire ten ndu shi ai ten, Greek ni n’gun ja ai, daru magam atsam rawng ai ten rai nga ai. Greek hkawhkam Alexander the Great ngu ai wa gaw, majan gasat ram ai hte shi gasat dang la lu sai mungdan shara shagu hpe madang nga ai mare kaba byin hkra, shanhte a Daru Magam ahkaw ahkang hte htunghkring masa, laili laika masa, makam masham masa, nga sat nga sa masa, myit sawn ningchyoi masa yawng hkra hte hte, sasana ladat hku shang bang mat wa ai rai nga ai.[3] Dai nan shanhte gasat dang la lu ai shara shagu hta, kadai ndang manga lu hkra, shanhte Greek ni a Daru Magam ahkaw ahkang atsam marai hte gawgap bang wa ai lam rai nga ai. Dai majaw, Gashaka Ningnan ten hta mung, Roma Empire ngu tsun taw tim Roma ni gaw, mung masa hku sha up hkang nna, aga htunghkring/laili laika ni gaw, Greek hku nna sha jai lang wa ai majaw, Gashaka Ningnan ten hpe “Graco-Roman world” ngu nna tsun shamying ra mat ai.[4] Tsun mayu ai gaw, Roma ni mung kade n’gun ja wa tim, shanthe a shawng na ja wa ai Greek Empire a Daru Magam hkrang masa hpe kalang ta malan kabai kau lu na atsam nnga ma ai. Dai hta grau nna, shanhte a wuhpung wuhpawng kata hta tsim shang taw ai lam gaw, “patriarchy/ hierarchy” ngu ai masa ni rai nga ai.[5] Dai masa ni gaw, n’gun kya ai ni hpe ka-up dang sha ai, num sha ni, ma ni hpe la ni hku nna, daru magam ahkaw hkang hte up hkang ai masa rai nga ai.[6] Dai zawn re ai masa gaw, Roma ni a aten hta mung manu shadan hkap la masat shagrau hkam la wa ma ai. Dai gaw, Empire ngu ai a Daru Magam atsam marai a shingkang shingwang kaba ai hpe madi madun ai sakse rai nga ai.

Alexander the Great ngu ai, Greek hkaw hkam wa gaw, majan gasat dang la lu ai shara shagu koi yen nlu ai Daru Magam ahkaw ahkang ni hte, sut masa, mung masa, htunghkring masa, makam masham masa yawng hte ka-up kahprwi shang bang wa ai majaw, shi nnga mat ai hpang raitim, Empire ngu ai a Daru Magam hkrang masa gaw, n’gun ja nga ai hpe mu lu nga ai.[7] Alexander the Great chyawm gaw, asak naw ram ai ten jau nnga mat ai. Raitim, shi a Empire gaw, shi npu na du jaubu ni a lata de ga garan mat nna, Palestine mungdaw hte Egypt mungdaw gaw, Ptolemy a lata, Syria mungdaw gaw Seleucids a lata hta bai du mat ai. Shaloi, shawng daw de gaw, manghkang nnga tim, hpang daw de Palestina mungdaw e nga ai Jewish ni a matu shanhte a makam masham lam hta manghkang kaba pru wa sai hku rai nga ai. Dai gaw, Antiochus IV Epiphanes wa a lakhtak e Jewish ni yawng hpe mung Greek htunghkring/ makam masham hkan sa shangun ai lam a majaw rai nga ai.[8] Dai hku hkan sa shangun ai lam gaw, Greek Empire ngu ai a daru magam ahkaw ahkang atsam marai hpe madun mayu ai majaw rai nga ai. Raitim Jewish ni chyawm gaw shanhte a htunghkring makam masham hta lai nna, Greek ni a htunglai makam masham hpe nlu hkan sa ai hku re. Shaloi, shanthe a Chyum laika ni hpe wan nat kau ya hkrum ai. Laban shani nawku dawjau ai lam ni hpe aging agang pat shading ai lam ni galaw hkrum ai. Hpang jahtum shanhte a masin salum rai nga ai Yerusalem nawku htingnu kata e mung, wa sat nna hkungga nawng ya ai lam galaw ya ma ai. Kaga mare synagogue /tara jawng hkan e mung, wa sat hkungga nawng ya ai lam galaw wa ma ai. Jewish ni gaw, shanhte a makam hkringhtawng hta wa shan nsha ai hte maren, wa hpe nsan nseng ai hku hkam la da ma ai. Dai majaw, ndai zawn shanhte a nawku htingu kata de wa sat hkungga nawng jau ya ai lam gaw, shanhte a matu ndang hkam sha lu ai tsin yam kaba rai nga ai. Jewish ni hpe dai zawn atik anang Greek htunghkying hkan nang shangun ai lam gaw, Empire ngu ai daru magam ahkaw ahkang hpe jai lang ai lam rai nga ai.[9] Dai zawn Greek ni a htunghkying makam masham hpe laja lana dip up dang sha zing ri ai lam galaw ai lam ni gaw, shanhte a Greek Empire ngu ai Daru Magam a ahkaw ahkang atsam marai hpe shangang shaking sa wa lu na matu rai nga ai. Raitim, hpang jahtum Jewish ni ndang hkam sha ai shaloi chyawm gaw, shanhte a makam masham awm dawm ahkaw ahkang bai lu na matu Modain mare kaw na Hasmonian kun dinghku dum nta masha ni kawn woi awn hpang wa ai hte Maccabee majan ngu ai hpe baw hpang wa sai hku rai nga ai. Raitim, shawng daw de sha, awng dang ai ten hkam la lu nna, hpang daw de shanhte a kata lam ntara ai hte myit hkrum lam nnga ai a majaw, hpang jahtum Roma Empire ni n’gun bai ja wa ai shaloi, Roma ni a lata de sai pi nhkaw ra ai sha, bai hkrat sum mat wa masai.[10]

            Greek Empire a hpang e, n’gun bai ja wa ai gaw, Roman Empire rai nga ai. Roman Empire/ Roma mungkan mung Greek Empire hte maren, Daru Magam atsam rawng ai Empire kaba rai nga ai. Mungdan simsa lam hpe n’gun dat ai Empire Asuya rai nga ai. Roma Empire a n’gun atsam marai hpe malan lu na kadai nnga nga ai. Yesu a ten hta gaw, Roma Empire ten rai nga ai.[11] Raitim, Yesu a sasana hkrun lam hta Yesu a tsun shaga ai, htawng madun mayu ai, ga si ni gaw, Roma Empire ten hpe sha madi madun mayu ai nre ai sha, Roma Empire ten a shawng na n’gun kaba ai Greek Empire ten hpe mung, aja awa htawng madun da nga ai hpe mu lu ai. Yesu a ahkying aten hta, Roma ni a ka-up dang sha mayu ai myit jasat ni yawng gaw, Greek Empire ten a prat masa hte maren, Daru magam ahkaw ahkang hte ka-up kahprwi hkrum nga ai lam dan dawng nga ai. Dai majaw, mungchying masha ni a lapran hta tara rap ra lam nnga ai, matsan ai hte lu su ai ni a prat masa shai hkat ai, num sha ni a matu shara nlu ai hte la ni sha n’gun atsam ahkaw ahkang hte up hkang ai lam, ka-up kahprwi nga ai ten rai nga ai.[12] Dai gaw, “Patriarchy”/ “Hierarchy”   ngu ai masa tsim shang ai a majaw rai nga ai. Ndai masa lam ni gaw, Empire ngu ai Daru Magam ahkaw ahkang a hkrang masa rai nga ai.

3. Marku Kabu Gara Laika a Daru Magam Atsam Marai

Marku a kabu gara laika hta e, Yesu gaw (authority) Daru magam ahkaw ahkang nga ai masha langai zawn tsun shaga nga ai. Dai zawn Daru Magam ahkaw ahkang nga ai zawn tsun shaga ai lam gaw, Karai Kasang a tsawra dik ai kasha shingtai re ngu ai hte, Kasa a Sali wunli hkringhtawng dagraw na wa re ngu htawng madun mayu ai majaw rai nga ai (Marku 1:9-11). Yesu gaw, Karai Kasang a kasha shingtai, Sali wunli hkringhtawng dagraw na wa re ngu tsun mayu ai lam hta, maga mi hku nna, dai ten prat masa a “Daru Magam wuhpung wuhpawng a hkang mara”/ (hierarchical community structure) hpe madi madun mayu ai lam mung re, nga nna, Chyum ninghkring Liew gaw dinglun da nga ai. Dai majaw, Marku a kabu gara laika hta, Karai Kasang a sharawng awng ai lam Yesu hta jahpring shatup nga ai ngu ai hta “nang gaw nye tsawra ai kasha rai nga ndai; nang hta ngai sharawng awng nga nngai law” Marku 1:1; ngu ai ga si hpe madi madun da nga ai. Dai gaw, maga mi hku nna, Yesu a lachyum ningnan “kun dinghku” langai (a family) ngu ai hpe madun madun dat ai hkrang masa rai nga ai. Dai “kun dinghku nta masha” ngu ai lachyum a kata hta, maga mi hku nna, Daru Magam ahkaw ahkang a hkrang masa atsam marai (power) rawng nga ai ngu ai hte grit nem nga ai (subordinate) ngu ai lachyum lahkawng rawng nga ai ngu tsun mayu nga ai.[13] Dai gaw kun dinghku/ family ngu ai hta kasha gaw, kawa hta grit nem nga ai ngu tsun mayu nna, dai kasha chyawm gaw, Kawa a sali wunli hkringhtawng bai dagraw na wa re ngu htawng madun mayu nga ai. Dai majaw Yesu gaw, Marku a kabu gara laika hta Daru Magam ahkaw ahkang atsam marai rawng ai wa re ngu tsun mayu nga ai. Dai zawn daru magam ahkaw ahkang nga ai masha langai zawn tsun shaga ai lam yawng gaw, Yesu mung Kingdom/ Empire langai bai gawgap na re ngu ai hpe htawng madun mayu ai lam rai nga ai.

4. Marku 5:1–20 hta Yesu a Daru Magam Atsam Marai

Marku 5:1-20 hta tsun da ai lam ni gaw, Yesu Gerase mung de sa wa ai shaloi nat kap ai masha langai hte hkrum shaga byin ai mabyin rai nga ai. Kadai mung nshani gwi lu ai, shani shana shi kam ai hku jahtau marawn hkawm ai nat kap ai masha wa gaw, Yesu sa wa ai shaloi Yesu hpe “Tsaw htum ai Karai Kasang a kasha Yesu e, ngai nang hpe hpa daw nga ga ta? nang ngai hpe nzing ri n-ga, Karai Kasang hta, ngai nang hpe dagam de ai,”  ngu nna nsen kaba hte jahtau hpyi nga ai. Shaloi Yesu gaw, dai masha hta kap ai nat ni yawng hpe shaden shapraw kau ya nna dai nat ni gaw wa wunawng hkying lahkawng daram kaw shang rawng mat nna hka nawng de marit si mat ai lam rai nga ai.

            Karai Kasang a kasha ngu ai Daru Magam Atsam Marai– Marku 5:1–20 a mabyin masa hpe Postcolonial Empire reading masa hte hti dat ai shaloi gaw, nat gaw Yesu hpe Karai Kasang a kasha ngu chye taw nna, shanhte hpe nzing ri na matu “Karai Kasang” a mying gang nna Yesu kaw hpyi lajin wu ai. Dai gaw, Yesu hta Daru Magam Ahkaw Ahkang Atsam Marai rawng nga ai ngu ai hpe htawng madun mayu ai rai nga ai. “Karai Kasang a mying gang nna dagam de ai” ngu ai mung Karai Kasang gaw, Yesu hta grau kaba hkik hkam ai “Mying Ningsang” re ngu ai hpe htawng madun taw ai rai nga ai. Kadai mung nshani gwi ai, lup hkan e, bum marawn hkan e sha nga ai nat ni ngu tsun mayu ai gaw, dai ten na, daru magam ahkaw ahkang arawng sadang hte ka-up kahprwi dang sha nga ai Greek Empire ni hte Roma Empire ni a hkrang masa hpe tsun mayu ai rai nga ai. Yesu sa wa ai a marang e, Yesu a daru magam ahkaw ahkang a shingkang shingwang hpe nat ni / Greek Empire/ Roma Empire ni a daru magam atsam ni hkrit gari nga ma ai ngu ai hpe htawng madun mayu ai lam rai nga ai. Hpa majaw nga yang, Yesu gaw Karai Kasang a kasha rai taw nga ai majaw rai nga ai. Yesu gaw Karai Kasang a kasha ngu ai Daru Magam Ahkaw Ahkang a atsam marai hpe shanhte hkrit gari ma ai ngu ai rai nga ai. Dai gaw, Karai Kasang a kasha rai nga ai Yesu a Daru Magam ahkaw ahkang gaw, Greek Empire. Roman Empire ni hta jan ai Daru Magam Ahkaw Ahkang Atsam Marai rawng ai wa re ngu ai hpe shadan shadawng ai lam rai nga ai. Maga mi hku nna tsun ga nga yang, Greek Empire/ Roman Empire ni a daru magam ahkaw ahkang hpe dang manga kau lu na matu Yesu nan mung, Daru Magam ahkaw ahkng hte du sa wa dan ai re ngu htawng madi madun mayu ai lam mung rai nga ai.

            Empire ngu ai Daru Magam Atsam Marai– Yesu sa wa ai shaloi, li kaw nna pru wa ai shaloi jang nan, nseng ai nat kap ai masha langai wa gaw, lup wa kaw na pru sa wa nna, Yesu hpe sa tau wu ai. (Marku 5:1-2) Dai nat kap ai wa nga shara gaw lup ni hta e rai lu ai rai nna, kadai mung, hpri sumri hte hpyi n gyit da lu mu ai; kaning rai nme law, hkang hkyinghkyang hte hpri sumri hte law law lang shi hpe gyit da mu ti mung, hpri sumri hpe shi gang dut agrawp malan kau wu ai rai nna, kadai mung shi hpe shani la lu na n’gun nrawng ma ai. Shani shana tut e dai lup ni hte bum hkan e shi nga nga nna jahtau marawn let, shi hkum hpe nlung hte arin aran di wu ai(Marku 5:3–4). Ndai chyumdaw hta nat ni a htunglai masa hpe hkrang shapraw dan ai lam gaw, Greek Empire/ Roman Empire ni a Daru Magam ahkaw ahkang hte shanhte a ka-up sha dang sha ai hkrang masa hpe tsun shaleng mayu ai rai nga ai. Nat shung ai wa a nga shara lup wa, bum marawn hkan e she nga ai ngu ai gaw, Empire ngu ai Daru Magam ni a nga shara hpe madi madun mayu ai lam rai nga ai. Shanhte ni nga ai shara gaw, kade hkik hkam ai wut nta mi raitim, kata de hpumkraw, akyu nrawng ai raitim, shanhte a daru magam ahkaw ahkang a ka-up kahprwi ai lam hpe chyawm gaw, kadai mung shingdang nlu hkrit gari ra nga ai lam tsun mayu ai rai nga ai. Shanhte a htim ka-up ai hpe kadai nhkam lu ma ai. Shanhte sa wa yang, kadai nshani gwi nga ma ai. Shani shana shanhte a ntara ai npu e, zingri ai hpe mana hkam sha nga ai ngu tsun mayu ai lam rai nga ai. Dai gaw, dai ten na Empire ngu ai a daru magam ahkaw ahkang atsam marai (power) hpe htawng madun dan ai lam re ngu nna mu lu nga ai.

            Nat kap ai wa Yesu hte hkrum shaga ai shaloi, Yesu gaw san ai, “na mying kaning nga a ta” ngu san dat yang nat kap ai wa bai tsun dat ai gaw anhte hpung ni grai law ga ai, nge a mying “Legio” ngu ai rai nga ai”  nga nna htan nga ai. Legio ngu ai gaw Greek, Roman ni a lakhtak hta e majan kasat sa ai hpyen la 6000 daram lawm ai hpyen luksuk kaba hpe tsun ai rai nga ai.[14] Dai majaw maga mi hku nna, ndai Marku hpe ka ai laika ka sara wa tsun mayu ai gaw, ndai nat kap ai wa gaw maga mi hku nna hpyen wa a hpyen n’gun luksuk hpe madi madun mayu ai lam rai nga ai. Dai zawn hpyen luksuk ni du sa wa yang, kadai mung shing dang nlu hkrit kajawng hkrum hkra nga ai, shani n-gwi nga ai ngu ai hpe tsun mayu ai rai nga ai. Raitim, Yesu hte hkrum ai shaloi gaw, dai hpyen luksuk a n’gun atsam kade sha re ngu hpe pi shadan shadawng kau ya lu ai n’gun atsam marai (power) nga ai ngu tsun shaleng mayu nga ai. Tsun mayu ai lam gaw, Yesu a Daru Magam ahkaw ahkang atsam marai gaw, hpa hpe mung makoi magap da nlu ai, yawng hkra hte hpe shadan shadawng lu ai atsam marai rai nga ai ngu htawng madun mayu nga ai. Dai nan, Yesu bai gawgap sa na Empire/ Kingdom ngu ai mung atsam kaba ai Daru Magam ahkaw ahkang hte hpring tsup ai atsam marai re ngu madun mayu nga ai.

            Yesu a Daru Magam Atsam Marai– Nat gaw, dai makau grup yin hkan na nshabawn kau na matu dai bum marawn hkan e kanaw hkawm ai wa wunawng kaw shang lu u ga, Yesu kaw hpyi nem wu ai. Dai hte maren dai nat ni gaw, dai kanaw hkawm ai wa wunawng kaw daru shang mat wa nna, dai wa wunawng ni chyawm gaw, n-gam mahka kaw na nawng de rut gat bang wa nna, nawng hta e marit si mat ma ai. Dai wa wunawng chyawm gaw, hkying lahkawng daram rai nga ai. Ndai mabyin hpe yu dat ai shaloi, Greek Empire nga nna, Daru Magam ahkaw ahkang n’gun atsam marai hpring ai ten hta, Greek Empire ngu ai daru magam atsam marai hpe jai lang let, Jewish ni hpe laban nawku ninghkap ai, chyumlaika wan nat kau ya ai, nawku htingnu hkan e shanhte matsat ai wa sat nna hkunggga nawng ya ai lam ni galaw lai wa ai hpe, Yesu shi bai du sa wa ai shaloi gaw, dai zawn re ai mabyin ni hpe bai ninghkap dan ai ngu ai hku nna madun dan ai lam rai nga ai re ngu mu lu nga ai. Dai majaw, masha yawng e, nshani gwi ai, lup wa, bum marawn hkan e nga nna, marawn jahtau hkawm ai, dai nat ni ngu ai gaw, Empire hpe tsun ai rai nna, Jewish ni hpe makam masham hku nna dip sha roi sha wa let nawku htingnu kaw nan, wa sat hkungga nawng ya ai du hkra, roirip wa ai hpe, Yesu shi bai du sa wa ai shaloi, ndai mabyin ni hpe, Yesu hku nna, kalang bai ninghkap gasat dan ai lam re ngu mu lu nga ai. Dai majaw dai wa ni kaw nan, shanhte yawng shang bang ra mat nna, arum ara rai nawng hta e marit si mat shangun ai lam re ngu mu lu nga ai. Dai gaw, Yesu du sa wa ai lam gaw, shi amyu masha ni a maga jan jan tsap ya nga na lam, shi amyu masha ni hpe daru magam ahkaw ahkang hte ka-up dang sha zing ri wa ai ni hpe Yesu shi bai tai ya nga ai lam madi madun mayu nga ai re ngu, mu mada lu nga ai. Dai majaw Yesu du sa wa ai lam gaw, shi amyu masha ni hpe koi yen nlu ai daru magam ahkaw ahkang hte dip sha ka-up sha wa ai ni hpe bai dang manga lu na matu Yesu shi nan mung, daru magam ahkaw ahkang atsam marai hte bai du sa wa ai lam rai nga ai. Dai majaw Marku laika hpe ka ai wa gaw, Yesu a sasana amu nnan hpang wa ai hte nan, dai daru magam hte n’gun ja nga ai Empire ngu ai shingkang shingwang a atsam hpe madun dan let, n’gun ja nga ai daru magam matsam marai hpe, Yesu mung shi a daru magam atsam marai hte bai ninghkap kau dan ai lam shadan shadawng da ai lam re ngu mu lu nga ai. Dai gaw Yesu mung, shanhte yawng hta grau hkikhkam ai Empire/Kingdom ngu ai hpe bai gawgap dan na re ngu htawng madun mayu ai lam rai nga ai.

Ga Hpumdim

Marku 5:1–20 mabyin hpe ginchyum ai hku tsun ga nga yang, tsadan wa a up hkang masa daru magam hpe Yesu hku nna wenyi n’gun atsam marai hte ninghkap gasat ai lam gaw, nat shung hkrum ai machyi masha hpe shamai shatsai ya ai/healings (shingnrai) nat shaden kau ya ai /Exorcism ngu ai lam hku nna htawng madun da ai rai nga ai. Maga mi hku nna tsun ga nga yang, tsadan a up hkang masa daru magam hpe Yesu a wenyi n’gun atsam hte ninghkap gasat ai lam gaw, Karai Kasang a mungdan hte tsadan wa a mungdan lapran na hkrum kadup hkat ai lam mabyin masa hpe Marku hku nna, hkrang shala da ai lam rai nga ai.[15]

            Dai majaw nat shaden kau ya ai hte machyi masha hpe shamai shatsai dat ya ai ngu ai gaw, hkum hkrang hku nna nni nhkri hkrum sha let dip da hkrum ai kaw nna lawt kawt wa lu na matu hte tsadan wa a gyit da hkrum ai ngu ai kaw na bai shalawt la let, hpringtsup ai sak hkrung lam de bai gawgap dat ya ai lam rai nga ai. Daini Jinghpaw Wunpawng myusha ni mung, Karai Kasang a kasha/ Karai Kasang a amyu ni rai nga ga ai. Karai Kasang gaw, shi kasha ni hpe dip up dang sha ai, sai chyup ai ni hpe Kaman lila nshalai kau nga ai. Ndai Marku 5:1–20 a mabyin hta Yesu du sa wa ai lam gaw, ntara ai hte ka-up dang sha ai, sai chyup ai daru magam ahkaw ahkang hpe dang manga kau lu na hte dip da hkrum ai ni hpe shalawt dat ya na matu rai nga ai. Dai majaw Yesu gaw, machyi hkrum sha ai wa a tsinyam kaw na lawt lu na matu the dai nat hpe shaden kau ya ai lam gaw, maga mi hku nna, shi amyu masha ni hpe ntara ai hku dip up dang sha sai chyup taw nga ai kaw na shalawt la ai hte dai dip sha ai ni hpe mung, bai tai htang ya kau lu ai daru magam atsam marai Ysu hta mung nga nga ai ngu madun dan ai lam rai nga ai. Dai amjaw daini Jinghpaw Wunpawng myusha ni a matu mung, Yesu du sa wa ai lam gaw, Kaman lila nrai nga ai. Jinghpaw Wunpawng myusha ni Hkristan tai wa lu ai ngu ai nan Karai Kasang a amyu ngu amying shingteng hte galu kaba wa lu na sha n-ga, Jinghpaw Wunpawng myusha ni a ntsa ntara ai hku ka-up dang sha ai ni ntsa e mung, Karai Kasang gaw tai ya na lam nga nga ai ngu n-gun mai la nga ai. Karai Kasan gaw, Shi amyu masha ni a ntsa tsap ya nga ai ngu ai hpe dum mai nga ai. Raitim, Jinghpaw Wunpawng myusha ni yawng, shada myit hkrum ai lam chyawm nga ra nga ai. Shingnrai yang, Jewish ni Maccabee majan hta awm dawm ahkaw ahkang lu wa ai raitim, shada myit nhkrum ai a majaw, Roma Empire ni a lata de bai du mat wa ai zawn, dip da hkrum ai tsinyam kaw na lawt luna matu chyana mat na tsang ra nga ai. Dai majaw amyu sha ni, shada Karai Kasang hta myit hkrum nga na hpe Karai Kasang ra nga ai. Shada myit hkrum ai lam nga ai rai yang, Marku 5:1–20 a mabyin hte maren, Yesu gaw Jinghpaw Wunpawng myusha ni a matu mung, Meshia langai a ahkang aya hte hpring tsup ai atsam marai hte tsap ya nga ai ngu ai hpe htawng madi madun nga ai hku re.

(Makam Lunghkrut Kachin Theological Journal Volume 3, November 2018, 83-97)

Dr. Hpauwung Mary Hkawn Mai. KTCS

[1] R.S Sugurtharajah, Postcolonial Criticism and Biblical Interpretation (Oxford: Oxford University Press, 2002), 11-13.

[2] Musa W.Dube, Postcolonial Feminist Interpretation of the Bible (Missouri: Chalice Press, 2000), 47.

[3] Bart D. Ehrman, The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings (Oxford: Oxford University Press, 2008), 18-20.

[4] Ehrman, The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings, 26-30.

[5] Maria Pilar Aquino, “Patriarchy” in Virginia Fabella and R.S Sugirtharajah (eds), Dictionary of Third World Theologies (New York: Orbis Books, 2000), 162.

[6] Aquino, “Patriarchy”, 163.

[7] Ehrman, The New Testament: A Historical, Introduction to the Early Christian Writings, 19.

[8] Markk Allen Powell, Introduction the New Testament: A Historical, Literary and Theological Survey (Grand Rapids: Baker Academic, 2009), 18.

[9][9][9] M. Eugene Boring, An Introduction to the New Testament; History, Literature, Theology (Louisville: Westminster John Knox Press, 2012), 75-77.

[10] Powell, Introduction the New Testament: A Historical, Literary, and Theological Survey, 18.

[11] Boring, An Introduction to the New Testament: History, Literature, Theology, 77-78.

[12] Powell, Introducing the New Testament: A Historical, Literary, and Theological Survey, 18-19.

[13] Liew, “The Gospel of Mark,” in Fernando F. Segovia and R.S Sugirtharajah (eds), A Postcolonial Commentary on the New Testament (New York: T & T Clark, 2009), 114-115.

[14] New Bible Dictionary, Third Edition, 682.

[15] Werner H, Kelber, “Roman Imperialism and Early Christian Scribality” in R.S Sugurtharajah *ed.), The Postcolonial Biblical Reader (Oxford:Blackwell Publishing, 2006), 98.