HTUNGHKING HKUNGGA LA-RA LAM

Mungkan hta, hkrung mahkrung tu matu, hka e nga ai, ga ntsa nga ai, ninggawn tawa jan shata mahkra gaw, shada hkungga la-ra lam a ntsa shamu shamawt hkawm sa nga let, pri nen ai hku shada akyu jaw hkat nga ai, sak hkrung Lam hkrai rai nga ai. Shada hkungga la-ra lam n nga yang, ndai mungkan gaw gara hku mung pri nen ai hte hkrung grin shamu shamawt hkawm sa nga lu na nrai. Ga shadawn: Ninghkawng jan wa mung shana shata jan a aten e shi mung htoi tu na nga jang, mungkan ndai gaw ningsin ninghtoi yawng gayau shanut wa na rai nga ai. Nshung ta mung shi aten du jang gashung na, nlum ta mung shi aten du jang lum na.

Shada da shara n gashun hkat ai sha kadai mung gade a man ang ai hku hkungga la-ra let, hkawm sa nga ai majaw, mungkan ting hpe akyu jaw pon ba nga ai. Shada n gawn nsawn ai hku nga na rai yang, mungkan ntsa pri nen tsawm htap nga lu na lam hpa mung nga na nrai. Pri nen lam n nga jang, nga ngwi nga pyaw lam nga na nrai. Shatmai di langai kaw shada san hkat ai lam n nga ai sha, kadai mung kadai chye ai hku jum majap zaulau zauban hta bang na nga jang, hpang jahtum shatmai dai gaw sha mai na nrai nga ai. Hkungga la-ra lam a lachyum gaw shada da nhtung nhka tawn let, pri nen tsawm htap galu kaba lam hta akyu jaw hkat nga na matu, masat masa galaw hkat ai ahkyak dik ai madin malai langai rai nga ai. Masha gaw kadai raitim, tinang hkrai zinlawng zawn nga mai ai nrai.

Tinang langai hte hkrai nta gap rawng nna kun dinghku, mare, gahtawng, mungdaw mungaan, wahpung wahpawng byin wa mai aì nrai. Kadai raitim lama mi byin na matu, shing nrai mare gahtawng, mungdaw mungdan, wahpung wahpawng kaji kaba byin na matu gaw masha lawlaw ra nga ai. Nye bungli byin na matu nang/ nanhte/ shanhte ni mung nga ra ai. Na bungli byin na matu ngai/ anhte/ shanhte ngu ai ni nga ra ai. Nang nga aì majaw ngai nga mai ai. Ngai nga ai majaw nang nga mai ai, ngu ai lachyum rai nga ai. Nanhte yawng n ngwi npyaw jang, ngai ngwi pyaw na nrai. Anhte yawng n ngwi npyaw jang nang mung ngwi pyaw na nrai. Langai hte Langai a nga pra sak hkrung Lam yawng gaw, shada matut mahkai mahkri shawn hkat nga ai kaw na she tsawm htap ai hku sak hkrung hkawm sa nga mai ai hkrai raì nga ai. Shinggyim masha ni hpe myit masin asak sumri hte seng ai bawnu machye machyang, hpaji bengya, myit mang chye na matu n mu lu ai n-gun atsam ginlen ya ai matsaw ningtsa, makam htunglai amyu myu ni nga nga ai. Shinggyim masha hte matsaw ningtsa ni a lapran e mung hkungga la-ra madin malai lam ni nga nga ai. Jinghpaw Wunpawng sha ni kaw rai yang matsaw ningtsa, mu, sinlap, madai, ningshe, nat gun, gumgun gunhpai amyu myu nga ai.

Dai ni yawng gaw n mu lu ai makam hte shinggyim masha ni lapran hkungga la-ra jawjau hkat nga ai. Ningsin hte ninghtoi, kaji hte kaba, gatsi hte gahtet ni yawng shada lapran hkungga hkat ai majaw akyu jaw hkat nga mai ai. Bung ai shada mung, n bung ai shada mung hkungga manu shadan hkat ai lam ni hkrai raì nga aì. Ninghtu ningwa ni bungli galaw lu ai zawn, ri samyit mung gade kaji tim shi galaw na bungli nga nga ai. Wunpawng sha ni tsun ai: Nkawng ai, nkreng ai, nkaw ai, n gawn ai, nyeng nnawn ai, n garu ya ai, n shadu ai, n rup ai, nshangaw ai, nsawn ai, ladi n ngoi ya ai, nhkap ai, n daw ai nga ga hkaw ni gaw hkungga la-ra lam n nga ai hpe tsun mayu ai rai nga ai. Shinggyim masha a hkuhkau ganawn mazum lam hta lahta na akyang langai sha pyi shakra hkat ai rai yang, hkuhkau lam dai hten wa nna shada akyu jaw hkat ai lam mung hkring mat ai. Wunpawng sha ni a htunghking hkungga la-ra lam ni gaw manang wa hpe myit pyaw daw majoi hkungga madun hkat ai sha nrai nga ai.

Mayu da-ma kahpu kanau daw ang ai hpe madin malai tawn ai lam rai nga ai. Ga shadawn: Ya sha shangai wa ai ma hpe raitim daw ang ai hku shaga ra ai. Tinang hta asak kaji tim kaji daw jang, kaji ngu shaga ra ai. Tinang hta asak kaba tim, gashu daw jang gashu ngu shaga ai. Kaga amyu ni zawn hkrup mara shaga mai ai hpan nrai, kaga maigan amyu ni gaw baw hpro dingla rai jang, kaji, salang zawn san ai wa hpe gaw gatsa, tinang hta asak grau ai zawn re mu jang gaw gahpu, kaji ai ni hpe ganau ngu shaga chye ma ai. Ya prat amyu kaba mungkan lailen galup gaup, hpoyau yau mat ai nau law wa ai majaw sha Wunpawng sha ni tinang a manu dan ai htunghking lailen hkungga La-ra lam ni abui bui yawm wa nga ai. Wunpawng sha ni a hkungga la-ra hunglai ni gaw matsaw ningtsa ni kaw na hkringhtawng ginlen yu hkrat wa ai lam re hpe dum ra ai.

Matsaw ningtsa shayi la ai kaw na, shingnoi magun lit hte dinghta ga ntsa mayat maya law htam gumja gumhpra wa na matu shakawn kungdawn shagrau shayu dat ai shakawn shingnoi majun maumui nga ai. Matsaw ningtsa ni hpe mayu da-ma mahku mara Lam galaw ai kaw na Wunpawng sha ni mung dinghta ga ntsa shada htinglu htinglai lam hta mayu da-ma, kahpu kanau, makyit sumri, makyin jinghku lam hkringhtawng ginlen hkan sa nga ai lam rai nga aì. Dai majaw mayu du ni hpe rai jang, matsaw ningtsa ni hte shabung nna hkungga la-ra lam galaw ai. Mayu ni hpe shut hpyit shayawn ai lam nmai galaw ai. Majoi mi gasha num sha hpe la ya ai majaw, mayu daw nna shinggyim lailen langai mi hku sha hkungga ai nrai nga ai. Law htam mayat maya, gumja gumhpra nna wunli lu wundan tu, galoi mung nhtum hkayan shaman chyeju ginlen hkam la nga lu na matu hkungga la-ra Lam rai nga ai. Mayu ni gaw asak sumri sumdan du hkra makawp maga gawn hkang ya nga ai ngu ai lachyum rai nga ai. Gashu gasha n lu hkraw ai ni gaw mayu du ni hpe shat magun lit hte sa nna gashu gasha nbat hpyi manggala la chye ma ai.

Shangai shaprat wa ai gashu gasha ni mung hkumhkrang bawng ring tsawm htap hkamja, hpajl bengya chye, sut su mayat maya hkringhtawng dagraw hkam la lu na matu rai nga ai. Matsaw ningtsa ni hpe gaw hkungri galaw nna n gawng daw tawn ya ai hku hkungga la-ra jawjau ai, dinghta ga mayu du ni hpe gaw shat lit nihte, makai mayawn shut shai lam n nga hkra hkungga la-ra magun lit shayu jaw ya nga ai. Daini na mungkan masha jahpan law jat wa ai prat hta amyu bung ai, n bung ai masha ni shada htinglu htinglai lam kaba jat wa ai hte maren, tinang a htunghking hkungga la- ra lailen ni hpe hkan nang hkan sa nga na matu tsawmra mi shadum jahprang hkat dingyang nga ra ai prat du wa sai re. Moi gaw Jinghpaw ni hta lagu lagut, mawhpyi, jahkrai nmai dam hkawm ai ngu mi n nga, nta chyinghka n hkindang tawn ai sha yi sun hkauna sa mat tim, galoi lagu lagut mi n nga yu ai, raitim daini na prat, Wunpawng sha ni hta mung masu magaw, lagu lagut, mawhpyi nga wa sai re. Dai gaw sanseng tsawm htap ai amyu maka mat hpang wa ai lam rai nga ai.

Dai majaw, Wunpawng sha ni a shani shagu na sak hkrung htinglu htinglai hkawm sa Lam hta hkungga la-ra lailen ni hpe bai sawn sumru yu, lachyum hkaja yu rai nna bai galang moi la ra aì aten du wa sai re. Prat dep sai nga nna n gawn nsawn sak hkrung nga yang, grai manu dan ai htunghking maka ni hpe gaungui ngwi shamat kau na tai nga ai. Mungkan shawa a hkungga la-ra lam gaw shinggyim lailen langai rai nna, Wunpawng sha ni a hkungga la-ra lam gaw matsaw ningtsa ni kaw na lu la ai manu dan ai hkringhtawng lailen ni rai nga ai. Hkungga la-ra lam shamat kau ai lachyum gaw, shada lapran na madin malai makyit sumri di mat ai lachyum rai nga ai. Mayu da-ma, kahpu kanau mung n chye, asak kaji kaba mung hpa n sawn rai jang, anhte manu shadan nga aì htunghking galaw lam ni gaw hpa lachyum pru na ral ta? Htunghking manu dan reng ai lam gaw shada hkungga la-ra hkat ai majaw sha manu rawng nga ai nrai nnì? Htunghking manu n dan mat jang gaw, dai htunghking hpe madu nga ai amyu mung manu n dan mat na sha rai nga ai.

Hkungga la- ra galaw ai lam gaw, kadai gaw mayu wa, kadai gaw da- ma wa, kadai gaw hpa baw daw ang hkat nga ai ngu aì hpe amyu maka shadan shaleng ya nga ai. Hpa mayu da-ma kahpu kanau ginhka lam mung n nga, daw nap hkat n chye ai hpe gawkdagu ngu shamying ai, masha shazai ngu ai lachyum rai nga ai. Tinang a htunghking lailen ni hpe anhte manu n dan dum tim, manang ni gade manu shadan nga ai gaw shinggyim amyu lailen hte seng ai hpaji shok sagawn hkaja ra yang, Jinghpaw Wunpawng ni a lam shawng hkaja ngut ra ma ai shaloi she, shinggyim lailen hpaji janmau hpe lu la mai ma ai. Anhte Wunpawng sha ni a lam hpe hkaja nna manang ni hpaji janmau kaba ni hkrai gahtap gup la nga ma ai. Ya prat Wunpawng sha ni mung prat masa hta hkan nna, maigan amyu ni a lailen ni hkrai hkan dagraw wa sai. Tinang a htunghking lailen lam ni hpe madang n nga dum, branglang asak hkrung masa de gale wa nga ai. Maigan amyu ni hpawng hta tinang a Jinghpaw ga pyi nkaw shaga, gaya hpa shadu nga ai. Htunghking hkungga la-ra lam ngu ai hpe buhpun mawn sumli hkinghku daram sha sawn la mat nga ai. Jinghpaw hking hking jang Jinghpaw rai sai ngu ai hku sha shadu wa sai. Jinghpaw hking hking ai rai nna, Jinghpaw rai kun ngu Jinghpaw ga shaga yu yang, Jinghpaw ga mung n chye mat re ai ni grai nga wa sai.

Tinang a htunghking buhpun mawn sumli lam gaw, tinang amyu hte matsaw ningtsa du ni hpe hkungga la-ra lam rai nna, dai htunghking hpe hkringhtawng dagraw mazing sumhting madun sa wa lu ai lam gaw, makau grupyin mungkan ting hpe hkungga la-ra lam rai nga ai. Mungkan ting gaw nsam hkum hkra nga nna she tsawm htap taw aì re majaw, anhte mung nsam langai lu ai amyu rai ga ai ngu manu dan ai htunghking maka shapro shaleng dan ai rai nna, mungkan a nsam hpe mung grau shatsawm jahtap jat ya taw ai lachyum rai nga ai. Mungkan a man e hpodam hpowam amyu n rai ga ai, hkringdat majun lu ai amyu rai ga ai ngu, tinang hkum hpe shadan shaleng la ai lam rai nga ai. Mungkan ntsa htunghking madun na n lu, lik laika, aga n lu ai amyu ni hpe kadai e mung n masat, kadai e mung n ana, kadai e mung shara n jaw rai shara tam shamat ai hkringdat kata amyu lawlaw nga ai.

Ginru kata e wam, hkringdat kata e dam, amyu maka mung n pru, htunghking hkringhtawng mung n lu, tarawng tara mung kata, hpa masat na n nga re ai amyu ni hpe hpohkyi hpoyau, hpochyo hpowo, hpodam hpolam ngu tsun shamying tawn ma ai. Wunpawng sha ni gaw lahta e tsun lai wa sai, matsaw ningtsa ni hte mahku mara lam galaw ai kaw na hkringhtawng dagraw hkan sa ai hkungga la-ra lam ni hkrai raì nga ai. Anhte a htunghking gaw dingsang galaw la ai nrai, Wunpawng sha ni a htunghking gaw majun maumui labau lu ai, majun maumui labau kaw na byin wa ai re majaw, manu dan ai htunghking ngu tsun da nga ai. Dai majaw hpun kawa, dusat dumyeng, hka gata na nga ni du hkra mung Ma Gam, Ma Nawng, Ma La, Ma Tu, Ma Tang ngu shamying nga ai. Ga shadawn: Hkanghkyi Gam, Magui Nawng, Malat La, Nyau Tu, Hkan Tang...Gatnang Tang, Gatshang La, Gatbai Kai, Gatjan Nawng amyu myu... Ngahpal Gam, Ngahpin Nawng, Baluk La, Basik La, Sumbrun Du, Gatsu Du amyu myu nga ai.

Dum nta gata raitim, shat shadu hkut ai hte dinghku gata na asak kaba sai kaji gawa ni hpe shawng sì shat hkyen jaw ai. Nlung nnan sha yang nga dumsu ni hpe lahpo kaw nlung ningnan jum matep hte shawng makai jaw ai. Nga dumsu ni gaw hkauhting kauna htu va ai majaw, hkungga la-ra galaw ai lam rai nga ai. Dai majaw nlung nnan sha yang, nga dumsu shan galoi n shalawm ma ai. Moi prat gaw nam na chyahkyi, shannga hta lai, dum nta rem ai nga dumsu ni hpe sha shan hku pyi kadai nau n shadu ma ai, majoi joi n sat chyai ma ai. Ji jaw nat jaw shaloi sha lang ma aì. Dai gaw dusat dumyeng ni hpe ji nat rai hku na mung hkungga la-ra ai lam rai nga ai. Dum nta hkan u wa yamnga ni hpe majoi joi rim shagrak shangoi ai lam ni grai sadi ma ai. Ji nat ni hpe n hkungga ai hku hkam la nga ai. Mam mu mam dan tawm ai hpang rai tim, vì sun hkauna hkan mam numla shaga la chye ma ai.

Dai hpe mam lalaw ai nga ma ai. Shu la ngut sai naimam mahkra hpe naimam dum de hkyawm di bang la ngut ai hpang, hpang jahtum naimam sut numla shaga la ai lam rai nga ai. Naimam numla n shaga la jang, naimam gade lu tim n law sha chye ai ngu ai hkap la kamsham lam rai nga ai. Naimam dum kaw shang ai shaloi rai tim, kinsha lasha matsa mawa nga maron jahtau ahkre ane n mai galaw ai. Dum nta masha langai ngai nhtoi gade na hkra sumtsan sumwan hkawm sa nga ai ten hta rai tim, shawoi na hte maren shi a matu shat lusha ni galoi mung atsawm hteng da ya ma ai. Si mat sai ni hpe she hpang jahtum mana si mana shat jaw sha ngut ai hpang, dai shani kaw na shi a matu galoi mung sishat lusha tawn da ya ai lam n galaw sai. Bai nna Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw si mat ai wa hpe makoi mayang ngut nna, sanit ya poi galaw ya ngut ai hpang ndai dinghta ga hta shi hte seng ai hpa poi mung n galaw sai.

Shi hpe gaw si ai shani kaji gawa tsu ga de dumsa zaiwa wa hku nna, atsawm matsun maroi lam madun shabawn dat, sa dat, hka sharap dat ngut sai. Dai majaw, bai alai ai lam n mai galaw sai. Ya prat Jinghpaw Wunpawng sha ni mung law malawng lup tsan poi, myit dum poi ni chye galaw wa sai. Ndai gaw Jinghpaw Wunpawng sha ni a htunglai n re ai, htung n nga ai. Ndai gaw shinggan maigan htung laida she re ai. Maigan htung laida hkan dagraw lang ai gaw tinang a hkunghking hkungga la-ra lam hpe n gawn nsawn di ai lachyum pru nga ai. Kaji gawa ni hpe n hkungga aì ai lam byin nga aì. Si shat shadu ai dapkawp daphkun hkan majoi joi mayen n mai prat ai. Si shat shadu nga ai ten, di dun nga ai wanmang maga lagaw lakrang nna wankra n mai dung ai. Si shat shap ai shaloi shat di mahka lakung gungbat hte akrak shangoi ai lam ni n mai galaw ai. Dai zawn akrak shangoi ai lam gaw kawsi hpang gara hkuhku ai lamik kumla madun ai Lam rai nga ai. Daphkun na wanhtaw ni hpe si shat shadu ai ten hta mi rairai, n shadu ai ten mi rairai lagaw hte wan nawn shanang ai lam nì n mai galaw ai. Lagaw lata lamyin zen ai shaloi lamyin chyen ni hpe hkrup mara nta npu hkan ayai aya n mai galaw ai. Shana e lagaw lata lamyin galoi n zen ai.

N ngwi npyaw gahtet gamawt byin ai ngu hkap la kamsham nga ai. Nhtu, ningwa, ri, sanat, nga myek hpunggun, mam hpai kangdan ni hte kaga dum nta kaw lang ai di hka mala, shat ban, si nhka ni kaw na hkawt majoi joi shingkawt shingkra re ni galoi n galaw ai. Dum nta lang arung arai ni hpe n hkungga jang, yuk jahtuk byin wa jang hpa bungli galaw mung n awngdang hkraw ai ngu hkap la kamsham nga ai. Nta e rem ai dusat dumyeng ni hta, gui nyau ni hpe galoi n sat sha ai. Ndai dusat ni hpe sha jang, shinggyim masha ni yuk jahtuk byin wa ai hku hkam la nga ai. Yuk sai masha gaw hpa galaw tim n awngdang hkraw ai. Shan, nga, hpaga yumga lu lawm lam hkan dai zawn yuk ai masha lawm jang, hpa bungli nbyin hkraw ai ngu hkap la kamsham nga ai. Yuk ai masha gaw masha kaga ni a npu e chyu taw ra ma ai. Masha hpe si shat hteng jaw ai shaloi, pai lata hte n mai jaw ai. La-pai lata hte hteng jaw ai, baw hkan dun ve, kyepdin hte gayat ya ai, num labu hte baw dagup ya ai zawn re ni gaw masha hpe shayuk kau aì ladat ni rai mali ai. Bai nna hkra lata hte raitim ta hpe n ga hku shinggan maga manai nna n mai hteng jaw ai. Si ai ni hpe mana si mana shat hteng jaw ai shaloi she dai hku di lang ma ai.

Hka ja ai shaloi hka nam de mahka shayawn nna n mai ja la ai. Dai zawn ja ai gaw si ai ni hpe hpang jahtum hka ja shin ya na matu ja la ai lailen rai nga ai. Manang hpe si shat jaw ai shaloi lahkawng lang shagawp ra ai. Galang sha dagawt jaw ai gaw mana si mana shat dagawt jaw ai lailen re majaw, hkrung nga ai shada gaw na ai nga tsun ma ai. Lahpo kaw shat tawn jaw ai shaloi, lahpo hpe n ga lau di n mai tawn jaw, tawn sha ai. Si ai ni hpe tawn jaw ai shaloi lang ai. Lahpo hpe nda hku ma galoi n mai tawn sha ai. Hkawm sa hkawm wa lam, lu lawm lam ni hta dingbai dingna baili baila kumla hku hkam la ai lam rai nga ai. Lahpo hpe tinang maga ningpot shayawn nna tawn jaw, tawn sha ra ai. Si ai ni a matu galaw jaw galaw ya ai shaloi, dinghta hkrung nga ai ni hte shabung jang, sì ai wa a numla gaw tsu ga de wa lam hta grai yak hkak dingbai dingna lagaw gang ya ai hku tai ai ngu hkap la kamsham nga ai. Dai majaw si mat sai wa hpe galeng sharon tawn yang pyi jan hkrat maga baw shayawn galeng tawn ma ai. Makoi mayang aten hpe mung jan pungding ngat (shana daw) re hpang she makoi mayang galaw ma ai.

Dai gaw si wai mat sai ni hpe atsawm wa mat lu na matu htunghking hkungga la-ra lam rai nga ai. Dum nta kaw shana jan du wa ai hpang hpun chye, hpun kawa gahtam, akik akawk shangoi sharat zawn re nin mai galaw ai. Na aì nga ma ai. Dai zawn re nta gaw galoi mung myit pyaw hkyamsa lam n nga, n ngwi npyaw hkrai byin chye ai hku hkap la kamsham nga ai. Nta na gumgun gunhpai ni hpe gajawng gaja byin shangun ai ngu hkap la kamsham nga ai. Shana jan du nsin sin du hkra akik akawk nga shangoi sharat ai Lam hpe duu shachyo nga ai masa hku manggala n gaja hku myit sawn hkap la ai lam rai nga ai majaw na aì ngu ma ai. Masha si ai nta kaw she aten n tam ngoi garu, akik akawk, grak shabam, garu gachyi mai aì ngu hkap la lam rai nga ai. Ya prat gaw dai lam ni n chye mat sai. Tinang a dum nta kaw mung masha si mang sin ai zawn yuptung yuphka lai nhtoi hkren hkren garu gachyi pyaw a nga ma ai. Moi prat gaw hpa n seng ai dum nta kaw garu gachyi galaw ai lam gaw na ai ngu nga ai.

Mare hkan e bau mawng ni majoi joi n mai dum shangoi aì. Sanat ni majoi joi n mai gap shangoi ai. Bau sanat ni gaw masha si ai shaloi she dum shangoi, gap shangoi ai hpan rai nga ai. Mare hkan nam na dusat chyahkyi zawn re ni kagat shang wa yang, lamik kumla n gaja ai hku hkap sawn la nga ai. Dai gaw mu lu ai, n mu lu ai makau grupyin mahkra hpe hkungga la-ra tara hkan sa ai lam ni rai nga ai. Moi prat asak n kung, dinghku n de shi ai ni gaw kaihtum kailang, mam htu nhtum nin mai daw, n mai galaw ai. Asak n hpring dinghku n de ai ni gaw gashu gasha aru arat lu ra ai majaw, kaihtum n htum ni galaw daw jang, gashu gasha n shu, arut arat htum wa, mit wa ai baw re nga nna hkap la kamsham ma ai. N htum, kaihtum a ga sì ga manaw nan htum wa, mit wa ai baw hku kumla nsen shapro nga ai. Dinghku n de shi ai wa-ngan mahkawn shabrang ni hkala nba hte si hkrung si htan yang, asak n hpring kun dinghku n de shi ai ni gaw makoi mayang poi n sa ma ai. Dai zawn si ai ni hpe mahkawn shabrang makru daw ai nga re majaw, kun dinghku n de ai mahkawn shabrang ni dai zawn si poi shingra hkan majoi joi n sa ma ai. Dai gaw htunghking hkungga la-ra kamsham lam rai nga ai. Jinghpaw ni a labu palawng hpun htung laida ni mung, moi jiwoi jiwa prat hta rai yang, nshang lawu daw de kap ra ai hpun nba, labu hpe nshang lahta daw na hte galoi n gayau ma ai.

Dai majaw moi na Hkahku ga de na Jinghpaw ni gaw ningwot ngu ai sinda magap hpe san san hpun shakap da nna, bukang ngu ai hkahku buhtang hpe laksan bu ma aì. Moi hkra lep salang ni tsun ai ndai prat hta gaw, Jinghpaw ni kaw alawng adat ngu ai mung n mai po, n mai shangal wa sai da. Hpa majaw nga yang, shinggyim masha ni tinang a hkumdaw shan ni hta hpa madin malai sarit jaga n tawn mat ai sha, lawng a lawng hawng a htawng dumlawng hku zawn shatai kau nna, yuk jahtuk zawn rai wa sai majaw, alawng sagya n po pru mat sai nga tsun hkai nga ai. Manang wa yup nga ai hpe shingkawt shingkra lai kau da, gagu gamoi, kahpu kanau, manam, jauman, masha hpawng mung n ginhka, n daw, nsawn labu kaji gadun pot n pot re ai hkrai buhpun mawn sumli nna, labu hkrai shawap hkawm nga ai. Jinghpaw ga malai hta, 'mani nchyoi yang wanin kra, dung lai nchyoi labu shakra' ngu shagawp tawn ma ai. Jinghpaw htung lai hta gaw, man hkrum dung ai shaloi, manang wa maga lagaw latsawn galoi n mai dung ai. Gagu gamoi ni man kaw lagaw labawp pyi n shakra ma ai. Dai gaw Wunpawng sha ni matsaw ningtsa ni kaw na lu la ai hkungga la-ra hkringhtawng re majaw rai nga ai. Num won num la dinghku de ai lam mung, majoi hkrup mara num rai sai, la rai sai nga nna de mai ai nrai. Anhte Wunpawng sha ni hta gaw mayu da-ma, kahpu kanau, gashu gahkri, gagu garat daw ang ai lam ni nga ai. Marip shada, Maran shada, amyu bawsang bung ai shada la hkat ai htung n nga ai.

Mayu da-ma daw ai shada she la hkat mai ai htung nga ai. N daw n ang hkat aì shada shut hpyit hkat ai pyi mare kaw na gau shapro kau ma ai. Dai zawn shut hpyit ai hpe Jinghpaw ga hku kala-la aì (hkawang wang) nga tsun ma ai. Dai majaw shawng e shachyen shaga lam galaw ai gaw grai ahkyak ai hkungga la-ra lam rai nga ai. Dai zawn shachyen shaga lam n galaw ra ai maigan amyu ni zawn darat gaw darat, darit gaw darit, u yu nna u yawm wa, hpri yu nna sumprang dup, masha yu nna rang rup she shaga hkat na rai yang gaw, jahtawng htu aì lam mung n galaw ra na rai nga ai. N-gyi gasha sumrai daw ai lam mung n galaw na rai nga aì. Wunpawng sha ni hta mying shamying jahtawng htu ai gaw, tsaw dik htum ai htunghking hkungga la-ra lam rai nga ai. Jahtawng htu ai lachyum gaw matse labye nat ni kaw na mung ginhka la ai lam rai nna, dusat matse labye, n san n seng, nhpru nmai, awu asin lam mahkra kaw na ginhka san la ai lam rai nga ai. Sumrai daw ai mung dai zawn re mahkra kaw na maro ro la ai lachyum rai nga ai. N gyi gasha sumrai daw la ngut ai hpang, n gyi gasha n rai sai. Madu mying hkawt lu ai ganu gawa lu ai gashu gasha rai sai lachyum rai nga ai. Dai gaw Jinghpaw Wunpawng sha ni a manu dan ai htunghking hkungga la-ra lam kaba dik rai nga ai. Sinna masha ni chyawm gaw tinang hta kaba ai ni hpe raitim mying gra shaga ai. Tinang a mying hpe hkrak shaga ya yang she grau arawng la shara rai ma ai. Shaloi she nang hpe grau ra ai.

Hpa majaw nga yang, shi hpe nang masha lawlaw a lapran chye nga ai, masat masa galaw nga ai ngu ai lachyum hku hkap la ma ai. Sinna masha ni gaw tinang magam wala htanbam nga ai amyu ni re majaw, tinang hpe masha langai ngai masat masa chye ya na mung grai marit hpang gara garen gari nga ai amyu ni rai ma ai. Raitim, anhte Wunpawng sha ni gaw mying gra n mai shaga ai. Anhte gaw daw ang ai htunghking lu da nga ai. Langai hte langai rusai mahkri shawn makyit sumri ngang kang nga ai amyu ni rai ga ai. Jahtawng htu ai amyu, sumrai daw ai amyu ni rai nga ai. Dai majaw daw ang ai hku shaga na htung nga ai. Tinang hta kaji ai hpe rai tim, gahpu daw jang gahpu, kaji daw jang kaji, gagu garat, gashu gahkri ngu shaga ai. Ya prat rai nna she tinang hta kaji ai ni hpe mying gra shaga wa ai, sara sara ma nga ai ni lang wa ai. Shachyen shaga lam n nga hkrup mara shaga ai Lam gaw tinang a manu dan ai htunghking hkungga la-ra lam hpe n gawn nsawn di ai lam rai nga ai. Ndai prat e tsun ai ga la la ai nga nna mung chye tsun wa sai. Anhte Wunpawng sha ni gaw num wa ai, num la ai she nga ma ai. La la ai galoi n tsun ai. Gala amyu ni hta lai, la la ai htung n nga ai. Wunpawng sha ni gaw num ni hpe she hpu ja bang nna la ga ai.

Mayu ni mung shakawn kungdawn nna she da-ma ni kaw shayu jaw ma ai. Num jaw num ya ai, num won num la ai htung sha nga ai. Wunpawng sha ni gaw lusu ai hta mung hkan nna num la jat ai lam nga ai. Nkau gaw shadang shan lu ai majaw, num bai la jat ai nga ai. Dai hpe num htap la ai, num htap wa ai ngu she tsun ai. Dai hpe ya prat na ni gaw num kaji, la kaji nga bai shamying ma ai. Anhte Wunpawng ni kaw num kaji ngu n nga ai hte maren, la kaji ngu ma n nga ai. Shingkra, gaida hta ai ngu sha nga ai. Num htap wa ai, num htap la aì ngu she nga aì. Num kaji gaw maigan amyu ni lang aì ga re. Maigan amyu ni la ai num she rai na re. Dai zawn nga tsun wa ai lam gaw aron alaihte sha n-ga, n-gup aga hte mung htunghking hkungga la-ra lam hpe shut hpyit nga ai. Ganau jan hpe la na rai yang, num garai n wa shi ai gana jan naw nga yang, ganau jan hpe la na matu "shingkawt ja" (gana shingkawt ja) shawng bang ra aì.

Dai gaw gana jan hpe ahkang hpyi hkungga la-ra lam rai nga ai. Dai hte maren, num la na shaloi mung kaga mayu ningnan nì kaw na la na nga yang, mayu dingsa (yu ji) ni kaw shawng magun lit hte hpon num la na ahkang sa hpyi ra ai. Yu ji wa ahkang jaw ai shaloi she kaga mayu ningnan ni kaw na mai la ai. Pat hkum ai lam chyawm gaw labau hta n nga yu ai. Mayu yu ji ni a ahkang lu ai lachyum gaw manggala hkam hkaw shaman ga hkam la lu ai lachyum rai nga ai. Kaji gawa ni a shaman ga gaw Wunpawng sha ni hta matsaw ningtsa ni kaw na shaman ya ai hte maren grai shagrau shareng ai hku hkam la kamsham nga ai. Moi ji wa prat hta, ji jaw nat jaw shaloi dumsa jaiwa wa dumsa sa sha n ngut dingsa, sì di shat di n mai lagu manaw sha ai. Dai shani na nat jaw shaloi, sat ai u, wa, nga dumsu shan ni nat hkungri ntsa n gawng tawn shaman sha n ngut dingsa, shingdu de lagu ju sha, lakap sha, shan di kaw na gadoi galep tsa mai manaw sha ai lam ni tsep kawp n mai galaw ma ai.

Nat jaw shut jang pai lu na hpe grai sadi ai. Matsaw ningtsa shut jang dum nta masha ni machyi makaw, si htan, von hkyen madang du hkra hkrum hkra chye ai nga nna, sadi sahka kamsham ma ai. Dumsa sa nga yang, makau hkan garu gachyi, si shat di manaw tsa mai ai ni mung grai mu lu ai. Dumsa sa bungli ngut ai hpang raitim, nat dumsa wa gumra tam shamat ai Miwa zawn dung shara pyi tam shamat ma ai. Moi prat gaw bungwot, myihtoi, dumsa ni hpe matsaw ningtsa zawn hkungga la-ra ma ai. Raitim ndai prat gaw bungli ngut, hka rap ngut rai jang dawhkrawng n lang ra ai hku, sha ngut nna n-gup gatsut kau jang rai sai ngu hku dumsa ni hpe daw nap hkungga la-ra ai lam nihta, moi prat na hte grai shai mat wa sai hpe mu lu ai. Ji nat jawjau na matu nawng jau ai u, wa, yamnga ni ahpum asau, lama mi daw hten lam n mai nga ai. Hkumhkrang daw chyen ni vawng ahpum asau hkum tsup ra ai. Raitim ndai prat hta nkau gaw htunglai tsawm daw sha galaw nga ma ai. Shing nrai, hunghking mazing sumhting lam sha rai mat sai kun? Dai majaw daini na prat hta hunghking galaw tim, moi na zawn namchyim n rawng dum, kaga nawku hpung kamsham lam ni hta mung dai hte maren hkam sha nga ma ai.

Shat lit magun lit hta ngachyu, hpalap, namsi ntsin, gat na muk htuk ni sha rai mat sai. Chyanun tsa hku ni nrai mat sai. Chyanun tsa hku gaw majoi lang aì n rai nga ai. Moi mahtum mahta matsaw ningtsa ni kaw na majun labau hte hkrak matsun shatsam kasi madun dat ai Lam rai nga ai. Malai nmai Lang ai gaw rai nga, raitim prat hta hkan nna mung rai wa ra sai kun nchye sai. Dai gaw htunghking hkungga la-ra lam manu yawm mat ai kumla rai nga ai. Moi prat gaw matsaw ningtsa jawjau ngut ai hte rau nat hkungri ntsa uhka u ni galang ta pyen du sa ma ai. Dai gaw dai shani na jawjau lam hta matsaw ningtsa gumgun gunhpai ni, myit dik myit hkut sai kumla madun ai lachyum re ai hku hkap la kamsham nga ai. Nat jaw hkawt (gyawm) sai ngu ai rai nga ai. Nta madu ni mung dai zawn mu jang grai gabu olaw ma ai. Mare hkan e mung uhka u ni majoi joi pyen gawai ngoi hkawm ai nau n nga ai.

Mare shingnawm hkan e uhka u ni pyen gawai hkawm ai mu jang, mare na asak kaba sai ni shaman ga majai ga ni hte htang tsun ma ai. Uhka gaw nat hte seng ai u re ai hku hkap la kamsham nga ai majaw, hpa shiga wa la sa tim gabu hpa, awngdang hpa shiga she rai u ga ngu shaman majai ga ni hte bai nhtang tsun dat ai rai mali ai. Moi prat Wunpawng sha ni gaw nam hkan shan, nga nì hkui lu hkui sha hkawm tim, bum nat ni hpe shawng jawjau kumhpo kumhpa tawn hpyi chye ma ai. Nam rai ni yawng gaw madu nga ai ngu kamsham lam rai nga ai. Nam hkan na arung arai ni hpe rai tim, majoi hkrup mara hkui lui hkui sha hkawm ai nrai. Maumui majun hta Chyaukang wa mawkhkyu gaw shan la sha gap na nga ai shani shan yi ni gade ni sa gahtep tim, n gap ai nga nna myit ga sadi dung ai maumui majun nga nga ai. Nam hkan hkawm yang, majoi joi shara n lata jit ji hkyi ye nam sa ai lam ni n galaw ai. Tinang nam sa na shara makau grupyin hpe shawng yu nna, mazai hpyi nem ai ga shawng tawngban tawngsi ga ni tsun nna she sa ma ai. Shara yawng gaw madu nga ai, shinggyim masha sha madu nga ai n re ngu ai hpe hkungga la-ra lam rai nga ai. Manang ni a dum nta wang hkan na arung arai hpa mung n san jahkrup ai sha majoi joi galoi n hta la ma ai. Lui ai hka-nu hka shi hkan raitim, galoi jit ji nam sa ai lam ni n galaw ai. Na ai nga tsun ai.

Hka-nu hka shi ni gaw n mu lu ai ji nat, mu lu ai hkrung mahkrung ni yawng jawm lu ai hka re majaw, shada hkungga la-ra galaw ai lam re nga nna, moi na kaji gawa ni gaw dai hku tsun nga ma ai. Nam hkan hpang gara nna hka singgat, hka shi ni hkan hka ja lu na shaloi raitim, shaman matan nna she lu ma ai. Hka shin na shaloi mung tinang shawoi n du ga, n shin ga ai hka ni hkan shawng shaman matan nna she chye shin ma ai. Hka li ni hte hka rap yang, kyepdin ni shawng ro la nna she hka rap ma ai. Hka madu (baren numro) ni hpe hkungga ra aì lam rai nga ai. Hka gata kaw gaw n mu lu ai hkrung mahkrung ni mung nga ai majaw hkungga ra ai lam rai nga ai. Hka rap manu n jaw n tawn nrai ma ai. Hka rap manu n jaw yang, tinang dinghta ga kaw nna wa mat ai shani tsu ga de rap wa ai hkrun lam hta yakhkak jamjau hkrum aì ngu ai hpe hkungga la-ra kamsham lam rai nga ai. Dai majaw Wunpawng sha ni gaw masha si ai shani sinda ntsa kaw hka mari lu na shabral, shing nrai, hka rap manu ngu nna sì taw ai wa a sinda ntsa e gumhpro darawng dala, alap ajap hpe bunghkaw gumhpro ngu tawn mara ya ma ai. Si ai wa hpe mung hka shin ya ma ai. Dai hpe dinghta kagrui gashin ya aì ngu hkap la kamsham lam rai nga ai.

Sì ai wa hpe hpang jahtum na malu masha lusha galaw jaw ai dai hpe mana si mana shat ngu shamying ai. Dai gaw si ai wa hpe si mat sai raitim hkungga la-ra galaw aì lam rai nga ma ai. Masha kaga nta sa manam ai shaloi, jahpot yup rawt ai hte laksan myiman myit na matu san da ya aì hka hta lai, lagaw lata myiman n mai myit, n mai gashin ya ai. Si shat shadu na matu ja tawn da ai hka nhtung ni re majaw, dum nta na gumgun gumhpai ni hpe n gawn nsawn di ai tai ai hku hkap la kamsham nga ai. Gumgun gumhpai nì shawng jahpot jaujau hka ni hpe lang ai ngu hkap la kamsham hkungga la- ra lam rai nga ai. Tinang shawng lang kau jang, angaw angam tai wa nna, gumgun gumhpai ni hpe n hkungga ai tai nga ai. Manang nta sa dam ai shaloi, nta madu ni sha ahkang n jaw yang, baw nhtung shara maga majoi joi shingkawt lai shara la n mai dung ai. Bo nhtung shara gaw nta madu wa a shara rai nna, mayu du ni hpe sha shara la na ahkang jaw ma ai. Daini na prat, mungkan masha jahpan law wa ai hta, amyu n bung ai masha panglai kaput wa ai gata, tinang amyu maka htunghking laida ni hpe mazing sumhting hkungga la-ra shadan shaleng lam n galaw ai nga yang, malap mali rai wa nna, gaungui ngwi lani mi na aten, madun gawk pat jamna gata na, galang mi na aten grai manu dan ai htunghking lu ai amyu ni ngu ai hku na sha maumui mausa labau hku sha ngam mat wa na rai nga aì. Matsaw Ningtsa hpan sagya wa gaw amyu langai mi hpe majoi joi shangai shaprat dat ai nrai nga aì. Dai amyu ni hpe shangai shaprat dat ai a yo shada lam gaw, mungkan ntsa shì a hpung shinghkang shadan shadawng ya na matu vo shada ai lam rai nga ai. Dai majaw dai amyu ni hpe mungkan ntsa gaman shayu dat ai nrai.

Majoi gasup chyai let hpan shangai dat ai nrai. Sali wunli kamhtaw mahkra hte hpon htunghking ngu ai nhpye tingsan hte rau ra nrawng hkum tsup hkra bang shayu dat ai rai nga ai. Mungkan ntsa rawt jat galu kaba dandawng shangun mayu ai rai nga aì. Dai majaw dai htunghking ngu ai nhpye tingsan hpe n gawn nsawn, nkaw naw di yang, matsaw ningtsa wa shaman jaw da ai, matut shaman ya na sali wunli ni yawng hkaw gayun gaman lila tai mat shangun na rai nga ai. Nang kadai re ngu ai hpe dai hunghking hte she nang hpe shachyen da nga ai, masha hpawng kaw na ginhka la nga ai. Dai htunghking hte she na a myiman hpe masha lawlaw a hpawng hta matsing da mai nga ai. Nang hpe jaw mayu ai lam mahkra gaw myiman galai kau nna, kaga n bung ai tingsan hpye da jang, tinang a gambum gaw masha kaga ni kaw sha du mat na nrai nni? Nang hta ra ai lam hpe bang jaw na matu she dai Jinghpaw ngu ai tingsan nhpye hunghking jaw da nga ai. Kaga wa a nhpye lang nna ja hkawm ai rai yang, kaga wa a matu sha amyat tai mat na rai nga ai. Kaga ganu tsawm, gawa tsawm n tam ga, tinang a htunghking gaw tinang hte htuk manu ai hku mungkan ting a chyeju n hpon ya hkam la lu, bang la manu na matu jahtuk jaw da ai wunli tingsan re ai. Htunghking hpe hkungga la-ra lam shamat kau ai shani na a amyu Jinghpaw kri ngu ai mung mat mat na ra ai.

Ngau sha ngam mat nna krin rawng ai amyu tai mat na. Tinang a laklai ai htunghking hte mungkan hpe daw jau ai amyu tai ra sai. Kaga amyu ni a madun poi hta sha poi tung sha ai ni ntai ga. Mungkan hpe gade ram daw jau lu ai ngu ai hta she amyu langai rawt jat galu kaba wa mai nga ai. Jo ai ngu n nga yang, lu lawm ai ngu mung nga na n re ai. Laklai ai Jinghpaw Wunpawng htunghking maka ni hte mungkan hpe myit shapyaw daw jaw ga. Jinghpaw ni "ju da ai mung hkat mat, le da ai mung mat mat." ngu ai ga malai nga ai. Lai wa sai ten shanhpyi laika ju dup sha kau ai pyi ram la sai. Ya matut nna chyamri chyamra Jinghpaw laili Laika, htunghking aga, mayu da-ma kahpu kanau daw ai htung laida ni hpe kaji gawa ni kro hkriwang kaw na mazing sumhting yu hkrat ginlen wa ai hpe atsawm hkungga la-ra let nmat hkra, nhkat mat hkra tut nawng mazing sumhting hkan sa let, mungkan madang du hkra rawt jat galu kaba dandawng wa ai htunghking hkringhtawng hkungga la-ra lam byin tai wa u ga ngu, ndai «Wunpawng) hkumhpa laika hku na Jinghpaw Wunpawng sha ni yawng hpe hkungga la-ra let ga saw lajin dat mayu ai law.

Dumsa Lawt Awng