HKYI A NAMCHYIM

Anhte a Muwa hka gahtawnggaw Numhpum yan Nambang bum a bum lagaw daw kaw wa ang ai, pa ga de sa wa tim gade n tsan ai shara re hta n-ga, gahtet gatsi ramdaw re shara rai nga ai. Maji Wolun Brang Di hte Gareng Naw, Dauba Naw nigaw, bungli galaw sha kung ja dik ai la gaja ni rai ma nna, jahpawt ugawi ai hte sun gaiwang rawt chye nna, ga adup ayai ai nsen buk buk nga shara ai hkrai na ai, kaga masha ni mung shanhte kaw hkan galaw shakut nang ai nga yang, sun gaiwang hta simaw simai lawlaw hkai tawn, mali ka hpun, luidui hpun mungdung hpun re namsi namso hpun ni lawlaw hkai tawn, nga gumra dumsu waloi, u wa ni lawlaw rem, naimam ni ntaw nma rai lu shajang ai, anhte Muwa hka gahtawng ni hpe masha buga hkan na nigaw, Muwa hka gahtawnggaw lagat jahku ing ai shara re nga nna shakawn shagrau ma ai. Ngai dum mi dum wa kaw nna, nu a ri samyit yep hta ahpraw rai, tsawmra magaw hkra re arai zum lahkawng hpe azum azum di gyit shakyet bang tawn ai hpe mu ga awngai, nu hpe hpa re ta ngu san ai, nugaw wa kawng re nga nna tsun dan ai.

Dai wa kawng zum lahkawng hta, azum mi ngu nagaw grau galu nna gaba ai, azum mi loi gadun gaji re ai. Ngai nu hpe hpa rai nna wa kawng hpe samyit yep kaw bang tawn ai re ta ngu san se ai, nugaw yu chyai na ngu nna bang tawn ai re nga ai. Ngai nu hpe hpa rai wa kawng dai ni gaji gaba n bung ai, lahkawnggaw gaji gadun rai nna, bai lahkawnggaw grau galu gaba ai re ta ngu jang, wa kawng tu ai wa dai yan, wa ganu langai mi galang ta hkai shapraw ai wa shannau rai ma ai, gaba ai wa hpe gaw wa gam ngu, loi gaji ai wa hpe gaw wa naw ngu ai, wa kawng gaba mahtanggaw wa gam a rai nna, wa kawng gaji gaw wa naw a re nga nna tsun dan sai. Nu buhpun palawng gapa shagu, shi a samyit yep hpo la nna samyit ri shaw lang jang, ngai gaw samyit yep na wa kawng dai ni hpe shaw shala, lang gasup chyai chyai rai nngai, wa kawng dai nigaw atu asan sha rai nna, wa kawng langai mi shaw lang chyai yang, nye a ta lahpan kaw tup za sha rai, grai lang chyai manu ai, shingrai, nu a wa kawng dai chyu la gasup chyai chyai regaw mara she rai mat sai.

Wa kawng ngu ai ganing rai nna, wa ni kaw tu ai rai ngu chye mayu la ai myit ni nye bawnu hta rawng wa sai, nu ndaw ya hku wa- ka kaw wa shat sa ru bang dat let, wa ni hpe maw maw maw nga shaga dat jang, wa ganu gasha ni, wa shat sha malu e, shawng hpang rai, npan ndaw ya de htim kagat sa wa nna, wa-ka kaw hpuk she nga wa shat htim gashun sha ma ai, ngai gaw wa ni wa shat sha ai makau kaw tsap nna, wa ni a n-gup kaw wa kawng ganing rai tu ai kun ngu tam asoi nga ni ai. Gaji ai kaw nna gaba ai wa ni a n-gup ma hkra asoi yu yang, gadai a n-gup kaw mung nu a samyit yep kaw bang tawn ai wa kawng zawn re n tu ma ai, ngai mana maka mau ai myit hte, nu hpe wa kawng a lam atit anang ngu bai san shadut jang, nugaw dai wa kawng a lam tsun dan sai. Wa gam yan wa naw hpe, ba a hkungran poi hta sat sha kau ai, shingrai, wa kawng hpe gaw shan a n-gup na nan ahkawk malaw la ai. Wa gam yan wa naw a wa kawng hpa rai nme dai daram gaba galu ai hte rai a ni? Rem ai aten na mat ai majaw, sak gaba mat nna, wa kawng grai galu mat ai rai nga ai.

Nu yan wagaw shan a la gasha alat Maji Ma Mai a hkungran poi hta sat sha na matu, ba sak shi mali ning sha naw rai yang, dai wa gam yan wa naw hpe mawn yaw rem masai, wa yan hpe laning hte laning yaw rem hkrat wa ai hte maren, ba mung sak hkun langai ning du mat wa ai shaloi, matsat ning tup yaw rem kau sai wa gam yan wa naw hpe sat nna, htingbu nta na Labang Ma Ji hpe hpyi hkungran ya sai. Wa dai yan hpe nau rem shana kau ai majaw, wa kawnggaw n-gup shinggan de tsawmra ra kra pru hkra galu mat sai nga nu tsun dan ai kaw chye la ai. Anhte ntagaw ara amanu re bum marawn a shingma kaw nda hpan di galaw da ai, shachya maga chyinghka lam hpe sinpraw maga de shayawn nna hpo da ai. Nta madunggaw tsawtsaw raprap re chyinghkyen nyep ai ntsa nta re, nta nau tsaw nna, npan kawn nhku de lung wa ai hpun laka galu htan tawn ai. Npu de lagaw htum htu shara masat tawn, nga walawng kum san tawn, shana wa ni wa yup na shara hpe gaw nbang daw de kum masan tawn rai nga ai.

Npan maga ndaw ya hte loi hkran re shara kaw dum langai naw galaw da ai. Dum a dingda maga loi hkran re shara hta wura kawa wa-hpang ninghpawng gaba langai tu ai. Nu tsun yang, wa gam yan wa nawgaw, gaba wa magang, n-gup na wa kawng kra hkrai kra galu wa ai hta n-ga, myit mung su mat wa rai nhtawm, shan a shamu shamawt lam ni kaga wa hte shai wa sai. Wa dai yan naw gaji ai ten hta, kaga wa ni hte arau sha wa lawng kaw yup yup re, rai yang, wa lawng kaw wa kaga ni gabrawng gasu gasa re hta n-ga, wajit wahkyi manam shagram rai, sak gaba myit su mat sai wa gam yan wa nawgaw, wura kawa wa-hpang gata kaw atsip jawm galaw tsip la hkra rai, shana du jang, dai shan a wa tsip kaw ai sawn rai hpum yup mat mat rai, wa lawng de n kam wa yup mat ma ai. Nye a myit shingran hta, wa kawng galu tu ai wa dai yangaw gade de law ai wa rai kun? Wa kawng galu dai gaw n-gup kaw ganing rai nna tu pru ai wa rai kun? Ngu ai myit chyu myit gun lang nna, wa gam yan wa naw hpe shagrau ai myit hte, nu madun ai wa gam yan wa naw a wa tsip shara hta sa du yu yu rai nngai, yup ai shara kaw aga ara sha rai nna, loi krin krin rai taw nga ai. Ba a hkungran poi galaw ai shaning ngai sa pra sai, ngai sak manga ning du jang, wa tsip tsip ai shara ahka sha hka nga la sai. Shingrai wa dai yan hpe sat sha kau ai mung manga ning du mat sai rai nga ai.

Raitim ngai gaw wa dai yan hpe shagrau ai myit rawng let, lama shan hpe n sat sha kau ai rai yang gade sha mai na wa ngu ai myit chyu rawng nna, shan a wa tsip shara de hkrai sa yu yu re ten grai law sai sha nrai, wa kawng hpe shani ting ntat ai lang chyai hkawm hkawm rai nngai. Dai a shawng hkan ngai gaw nye a kanau Dim Ja hte tauba si du ke chyu shala chyai, tsupnyi ma ba chyai rai ga ai, rai yang, wa kawng a lam chye ai hpang kawn, wa kawng bai shala gasup chyai mat saga ai. Sak manga ning du mat wa sai ngai gaw, wa kawng galu hpe sha myit mau ai nrai, myit shapraw ai lam law wa sai rai nna, htawli htawla myit rawng wa, mu lama ma hpe myit sawn sumru maram dinglik yu rai chye wa sai hte maren, mu manghkang lama ma byin wa jang, hpa majaw shing re wa kun, ganing re ga wa rai kun ngu ai myit ni shi hkrai shi mi myit shapraw wa wa rai, hpa hpe mung chyam yu na ngu ai myit ni, shi hkrai shi mi gatu pru wa wa chye rai nga ai. Ngai a ma gaji daw ten gaw 1960 jan ning hta re majaw, anhte Muwa hka gahtawng hta kaga Jinghpaw gahtawng hkan na zawn rai nna, nam sa yang, nam de nan sa jasan kau kau rai, nta makau hkan namdum ngu ai gaw gadai mung n galaw tawn ai prat naw rai nga ai. Shingrai, nam sa ai shaloi, sun gaiwang shingnawm makau de, mare shingnawm de, hpun kawa maling gata hkan, nam shalawng hkan masha n mu, dung manu ai shara hkan sa gan mazang kau kau regaw mara rai nga ai, kan sa lanap mung kaga lai nhkyem lang sa wa ra ai, kan sa dung ai shara e yu manu ai shingna daw la rai gatsut kau, shing nrai namlap hte di gatsut kau re.

Kan sa maza tawn jang, nta gwi wa ni hkan hta sha kau kau rai nna, nta htingwan hkan hkyi maza ayai tawn ai nau n mu lu nga ai. Lahpawt mi hta ngai gaw nam sa mayu nna, wa gam yan wa naw sa yup mat mat re wura kawa wa- hpang gata kaw nam bai sa nngai. Kaga shara hte shadawn yang, dai shara kawgaw, shara ra tsawm nna dung manu ai, nta hte ni ai, makau hkan lahkran hpun lawlaw tu shingga nga ai majaw, masha ni mu kau na hpe n tsang ra ai, nam sa grai manu ai shara rai taw nga ai. Shawoi hkangaw dai kaw nam sa yang, nta ntawt kaw hpum nga ai gwi maw gam hkan kagat gasung nang nna, ngai kan sa chyingjawm dung wa ai kaw nna, nye makau kaw dung nga let amangaw maga mi de loi yin yin di bai gayin dat dat rai let, ngai rawt mat wa na hpe sa la nga nga rai u ai, galang langgaw myi pyi galoi n grip ai yu azi taw nga nga re, ngai kan sa ngut, lahkran lap hte maidang gatsut kau rai rawt ngawt re hte, maw gam nji n-gu hkyi hta aro sha ai gaw mu la ai zawn rai, n-gup n gai gade nde shinglet hte aset alam rai mata sha shatsai kau kau rai u ai. Hkyi sha ngut jang, gwi maw gamgaw nye shawng de tawm rai nta de bai kagat wa mat wa wa rai ai.

Galang lang anhte nta na maw gam hkrai sha sa sha ai nrai, htingbu nta Sumdu Hkawn San ni a gwi chyang gam mung hkan gashun sha lawm lawm re, chyang gam du jang, anhte gwi maw gamgaw shawng shawng kaw nna hkyi sin dung taw nga sai re nga yang, chyang gam sa wa ai hpe mana maka n yu ra mat nna, wa waji she kra hkra hkra hkap ning jahkrit shachyut u ai, rai yang, lu sha malu e sa wa nga sai chyang gamgaw maw gam hpe shi a nten she laban hkra kra ning share nna, nten ja ja rai let htawt sit htawt sit rai anin shanang sa wa wa rai u ai. Ga malai hta pyi hkyi sha ai gwi a shingna malap nga ai hte maren, ahkyi wa mu nga yang, n sha ai gaw ganing di lu tawn na rai i? Shingrai, maw gam gade hkap ning share tim, chyang gamgaw hkyi htim sha na hku hkrai sawn taw nga ai majaw, maw gam sharang n lu wanna mi re, chyang gam hpe htim gawa dat sai, shaloi chyang gam krit dam ai nrai, maw gam hpe nhtang htim rai, shan lahkawng gawa hkat wa jang, ngai gaw kan garai nsa ngut rai, loi hkran re shara de bai htawt dung mat sangai. Ngai tawm re hte, maw gam yan chyang gam gawa hkat jahkring kau rai, share hkat let hkyi tawng jawm htim gashun sha kau masai. Lahpawt mi, ngai kan sa ngut nna, lahkran lap hte maidang gatsut jasan kau rai tim, anhte nta na maw gam mung npru, htingbu nta na chyang gam mung n gale pru wa ma ai.

Ngai gaw tinang a shingdu de nhtang yu yu yang, maza tawn ai rai a nsam gaw loi htawihtawi dindin wan rai, apawt daw de gaba, gaang daw kaw lahkawng masum lang bat rai manai hkawan lung wa nhtawm, ningdung chyawm tari kaw grai bai gaji masen ai, praw rai dat ai shaloi, lapu langai hpum hkawan taw ai zawn rai, bum shadun tawn ai mambum zawn mung rai, hkrawt sep shadun tawn ai wura makru zawn mung she arai wa nga ai, hkyi dai hpe yu magang galaw sama tawn ai yu chyai hpa rai hpum gangu dung taw nga ai hte bung taw sai le, yu yang tsawm la ai majaw, nye myit hta sa hta lang gasup chyai na zawn pyi nga sai re, hkyigaw hkyi nan bai rai nna, n mai sa hta gasup chyai ai baw re hpe chye nga ni ai, hkyigaw manam ai, maza rai re, bai nna kya anya ai, hta lang chyai jang, lata ting achya kap mat na chyalu rai nga ai. Lana mi, ngai hte rau yup ai kanau Dim Ja, nye a sadawk daw tawn ai kara hku hkyi tat shakap achya tawn ya nna, jahpawt rawt wa yang, nye baw kaw na hkyigaw ahkying ahpu nga manam ai, ngai rawt hkrap let nu hpe Dim Ja nye baw kaw hkyi nyi shakap ya sai ngu jahtau hkrap jang, nugaw ngai hpe jahpawt gashung n gashung ngawn ai, wura kawa wa-hpang makau na hka lu de woi dun hkrat wa nna, grai tsaw ai wura kawa hka singgat e ahpraw nga lui hkrat nga ai hka kaw, ahpru ngu nye baw na hkyi sa gashin hkrut jasan kau ya sai.

Shingrai, hkyi ngu ai matsat shabat rai re hpe ngai chye lu ni ai, raitim, dai jahpawtgaw, gwi mung n hkan sa sha re majaw, ngai hkyi dai hpe yu let, gwi ni pyi mu shagu n ngam hkra hkra sha kau kau re hkyi ganing nan nga ai wa rai kun ngu, nye myit hta chyim yu na ngu ai myit gabrawng pru wa sai, gaja wa myit shai ai hte galang ta galaw du sai hku re. Ngai gaw hkyi hpum dung nga ai hpang de gum yu wa nhtawm, hkra maga ta layung hte hkyi ningchyan gachyi mi sa lahkat shakap la rai, shinglet matu loi shaw shakra tawn, ta layung matu na hkyi ningchyan hpe shinglet hte set di mata chyim dat se ai. Hkyi ningchyan dai asit awat nga ai, hpa baw namchyin namta gachyi pyi n rawng ai she rai nga ai.

Dai shaloi kawn ngai gaw gwi ni ning nga nna asit in wat wat nga ai hkyi hpe atsai awai di mata hkra hkra sha kau kam ai gaw shanhte a mara rai sam ai ngu myit lu ni ai. Dai hpang, ten ninghtawi lai mat wa sai hte maren, ngai mung lani hte lani gaba myit su wa jang, ngai chyim yu ai hkyigaw hpa majaw asit awat nga ai rai kun ngu ai hpe ngai nan ngai madu myit sumru shapraw ai mahtai lam langai lu sai hku re, dai mahtai lam gaw: Anhte shinggyim masha ni shat simai amyu myu hpe jum majap zawlau zawba ni bang nna galaw lajang shachyip sha ai, kan gata de sha bang dat jang, pu kan hku nna, dai lu sha ni kaw na dat n-gun ni ma hkra hpe hkumhkrang shara shagu de jashawn bang la kau ma ai hpang, apa ni hpe gaw, hpa ndi mat sai majaw, hkumhkrang shinggan de htawk gale shapraw kau dat ra nga ai. Ma prat na gasup, hpa hpe pyi chyam mayu ai, chye mayu ai, myit mang ai lam nhtum nwai rai nga ai.

Maji Htu Lung