Rev. Dr. Ola Hanson (1864–1929) gaw Swedish-American sasana magam gun langai rai nna, shi a prat ting hpe, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a wenyi hte htunghking bawngring ai lam hta arang bang shakut woi wa sai. Shi a ap nawng dawjau shakut shaja ai a marang e, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a matu, Jinghpaw laika, Chyum laika hpe ginra mahta Jinghpaw laika de ga gale ya ai lam hte, shakawn mahkawn law law ka shalat ya wa sai. De a marang e, Sara Kaba Ola Hanson hpe, Jinghpaw Wunpawng nawku hpung masha ni hku nna, ya daini aten duhkra, galoi myit dum let chyeju shakawn nga dingyang rai nga ai.
Ma Kaji Prat Aten Hte Shaga La Hkrum Ai Lam
Ola Hanson gaw 1864 ning June shata 25 ya shani, Sweden mungdan a dingdung daw na mare kaji Åhus kaw shangai chyinghkai wa ai. 1881 ning hta America de htawt nna, Nebraska mungdaw, Oakland mare kaw nga hpang wa sai. Hanson gaw shagrit shanem ai hte bungli shakut ai wuhpung wuhpawng hta kaba wa ai. Shi asak 16 ning hta, shi a prat hpe galai shai kau ya ai mabyin byin nna Hkristan tai wa sai. Dai mabyin a majaw, Karai Kasang hpe daw jau na matu, shi hpe ngang kang ai myit masin jaw ya wa ai. Dai mabyin gaw, shi hpe, Karai masa hpe sharin hkaja na matu hte, sasana a matu hkyen lajin na matu mahkrun hkrun wa sai.
Sara Ola Hanson gaw, Minnesota (ya aten Behtela Seminary ngu shamying ai), Swedish Hkalup Hpung hta Karai chyum mungga hpe sharin hkam la nna, hpang de New York mare na Madison Karai Masa Seminary (ya aten hta Colgate Rochester Crozer Divinity Jawng) hta hpaji sharin la wa sai. Shi gaw 1890 ning June shata hta, hpung up aya hkam la wa nna, Minneapolis (ya aten Bethlehem Hkalup Hpung) na First Swedish Hkalup Hpung kaw nna tara shang masat da hkrum ai hpe hkam la wa sai. Shi a ngang kang ai hpaji hte sung htum ai makam masham gaw, shi a sasana a matu hkyen lajang ai lam byin shangun wa sai.
Dai shaning htum wa maga de, American Hkalup Maigan Sasana Hpung gaw, Sara Kaba hpe Sasana magam gun na matu lata la sai. 1890 ning December shata hta Hanson hte shi a madu jan Minnie gaw Myen mung de du ai. Jinghpaw mung e nga ai Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni hpang de sasana galaw na matu sa dat hkrum sai. Sr kaba ni Manmaw du hpang ai hte, yak hkak jamjau ai sasana hkrunlam hpang wa sai re.
Jinghpaw Sasana
Tinang hkum tinang Jinghpaw ngu shaga ai Kachin ni hpe, maigan masha law law gaw, "masha mazut shazai ni" ngu nna tsun ma ai. Dai zawn re ai ningmu ni gaw, Koloni uphkang ai hpe ninghkap ai majaw, Koloni up hkang ai ni kaw na pru wa ai ningmu langai rai nga ai.
Lawu mung na Myen hkawhkam nan sasana sara ni hpe tsun ai lam gaw, "Jinghpaw ni hpe laika sharin achyin ya na hta, nye a gwi ni hpe sharin ya ai pyi grau loi na re" ngu yu kaji ai hte tsun hkrum lai wa sai re.

Sara Kaba Hanson gaw, n-gun n shayawm ai sha, dai lam hpe sasana galaw na matu mahkrun langai hku hkam la wa ai. Jinghpaw ni gaw labau hta, Chyum laika kata na hka sha-u ing ai zawn re ai labau maumwi ni, hpan da ai lam maumwi, hpan Karai jaw da ai shan hpyi laika zawn re ai labau maumwi ni nga ai amyu langai re. Dai maumwi labau ni a lam hpe Sara Kaba Hanson na dat ai shaloi, sasana galaw na matu myit n-gun grau lu wa ai hte, chyum laika hpe Jinghpaw ga de gale nna, ju sha shamat kau sai shanhpyi laika a malai bai gin shalat ya na matu shakut sai.
Manghkang langai gaw, Jinghpaw ni hta laika ga n nga ai lam re. De a majaw, Karai mungga hte seng nna sharin achyin ya na matu grai yak wa ai. Raitim, dai mayak hpe hparan lu na matu Sr Kaba Hanson shakut sai.
Laika Ga Hpe Gin Shalat Ai
Hanson a shawng nnan na bungli gaw, Latin laika ga (English ga si) ni hpe jai lang nna, Jinghpaw ga hpe ka na matu ladat langai hpe galaw na matu re. Shi gaw kaga sasana sara ni rai nga ai, Manmaw na William Henry Roberts hte Myitkyina mare na George J. Geis ni hte rau lata gindun let bungli galaw lai wa sai. Sr Kaba Hanson gaw Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni gara hku tsun shaga ai hpe atsawm sha madat sharin let shanhte a shinglet, n-gup nsen amyu myu hpe sawk sagawn hkaja wa ai.
Dai zawn sawk sagawn hkaja ai lam hpe jai lang let, 1896 ning hta ka ai Kachin Language Of Grammar hte 1906 ning hta ka ai A Dictionary of Kachin Language ngu ai laika buk ni hpe shapraw dat wa sai.
Dai lam gaw, ga gin shalat ai magam amu langai sha n rai nga ai. Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a htunghking lailen ni hpe makawp maga ya let, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni hpe hpaji machye machyang hpaw ya ai n-gun kaba rai wa sai. Jinghpaw laika a marang e, tinang a htunghking labau lailen ni hpe ka mazing makawp maga lu ai, grau nna chye na hkaw hkrang lu wa ai, shada da matut mahkai lu wa sai. Sr Kaba Hanson a Jinghpaw laika gin shalat ai lam gaw, Karai Chyum laika hpe Jinghpaw laika de gale lu na lahkam kaba rai wa sai.
Chyum Laika Ga Gale Ai Hte Shakawn Mahkawn Shalat Ai Lam
Hanson gaw 1890 ning daram hta Chyum Laika hpe Jinghpaw ga hku ga gale hpang wa ai. Dai magam bungli gaw, Karai masa lam hte Chyum Laika labau laika ni hpe chye na ra ai hta n-ga, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a htunghking labau lailen ni hpe mung chye na hkaw hkrang let, galaw ra ai magam bungli kaba langai rai nga ai. 1911 ning June shata 28 ya shani hta Ga Shaka Ningnan hpe ga gale ngut kre nna, grau nna jaw teng hkra masum lang bai gram lajang wa sai. Dai hpang, Ga Shaka Dingsa hpe ga gale hpang nna, 1926 ning August shata 11 ya shani hta Chyum Laika daw lahkawng tup ga gale shangut shakre wa lu sai.
"Ndai zawn Karai Kasang a magam bungli sasana hta dawjau lu ai lam hpe myit kraw kata kaw na chyeju shakawn ai. Ngai galaw ai magam bungli gaw n hkumtsup ai hpe ngai chye nga ai." ngu nna Sara Kaba Hanson ka wa sai.
Sr Kaba Hanson gaw Chyum Laika ga gale ngut ai hte sha n ngut n hkring mat ai. Nawku shakawn dawjau ai lam hta, Music yu-ngwi hpe mung shachyen ya let, English ga hte ka tawn da ai shakawn mahkawn 400 jan hte Swedish ga hku ka tawn da ai shakawn mahkawn 200 jan hpe Jinghpaw ga, Jinghpaw mahku nsen hte htap htuk ai hku ga gale shalat lai wa sai. Catechism (Hkristan madung makam masham laika buk), laika si shachyaw ai laika buk, The Kachin: Their Customs and Traditions(1913) zawn re ai sharin achyin ai arung arai ni hpe mung galaw shakut wa sai.

1922 ning hta, Jinghpaw sasana ningshawng ngu nna, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni hpang de sasana galaw ai labau hpe hkai dan ai laika buk ni mung ka wa sai. Ndai zawn re ai shakut shaja ai lam ni yawng gaw, Jinghpaw Wunpawng nawku hpung a matu makam masha lam hta ngang kang ai npawt nhpang hpe gawgap ya wa lu nna, Sr Kaba Hanson a hkringhtawng hpe yu kasi la mai na hku rai wa sai.
Sasana Ni Hpe Gawgap Let Hkringhtung Gawgap Wa Ai Lam

1910 ning hta Hanson gaw, Hsenwi Ginwang, Namkham mare hta sasana magam nnan hpaw hpang wa ai rai nna, dai gaw shi a sasana bungli hpe grau nna chyam shabra ya lu sai. Sr Kaba Hanson gaw, mungga hkaw tsun ai magam bungli sha galaw ai n re, hkum dingnum sasana rai nga ai hpaji, sut masa, hkamja lam zawn re ai wuhpung wuhpawng rawt jat sa wa na lam hta mung atsam law law dat let ap nawng wa ai. Shawng daw hta shi a lam hpe nkau mi gaw n dang di na re ngu nna myit ma ai raitim, Sr Kaba Hanson gaw Jinghpaw Htunghking hpe manu shadan let, Jinghpaw Htunghking hte htap htuk ai Karai masa hpe gawgap shachyaw, ginra masha ni a ga laika hpe sharin hkamla shachyaw wa ai majaw, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a kamhpa ai lam lu la wa ai Sr Kaba rai wa ai. Hanson gaw 1928 ning hta Myen mung kaw nna pru wa ai shaloi, Kachin Hkristan hpung masha ni grai rawt jat wa let, Jinghpaw Wunpawng amyu sha masha hkying lam gaw Yesu hpe hkam sham ai Hkristan hpung masha ni tai wa sai. Daini, Jinghpaw wunpawng amyu sha tsa lam shadang 90% daram gaw Yesu hpe hkap la kam sham ai Hkristan ni rai nna, dai ni hta na law malawng gaw Hanson a sasana magam a asi ni re hpe chye lu ai.
Sr Kaba Hanson a shakut shaja ai lam gaw sasana ngu ai hta lai jan ai magam amu kaba rai nga ai. Ya daini Jinghpaw mung na sharin jawng ni hta jai lang nga sai, masha law law ga shaga nga sai, google ntsa hta jinghpaw ga gale lu ai madang dep wa lu sai lam gaw, Sr Kaba Hanson a shakut shaja ap nawng dawjau wa ai asi ni rai nga ai. Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung ginjaw kaw nna mung, Sr Kaba Hanson hpe galoi mung myit dum shagrau masat ai lam galaw let, wenyi kawa langai hku masat ai hta n-ga, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni hpe lam amyu myu hta rawt jat wa hkra galaw lai wa ya ai Sr Kaba langai hku masat hkam la nga ai.
Hpang Jahtum Na Shaning Ni Hte Hkringhtawng
Hanson gaw 1928 ning hta U.S. de bai nhtang wa sai, Jinghpaw mung hta shaning law law shakut shaja ngut ai hpang, shi a hkamja lam n hkrak wa nna, 1929 ning October shata 17 ya shani, Minnesota mungdaw, San Pawlu mare hta, madu Yesu hta yup pyaw mat wa let, Nebraska mungdaw, Oakland mare na Oakland mare hta, makoi mayang wa sai.
Sr Kaba Hanson a shakut shaja wa ai akyu ara gaw tsun n dang hkra kaba la nga ai. Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni hpe Karai a mungga shachyen ya ai sha n re ai sha, tinang a ga laika hte chye hti chye ka wa hkra mung ap nawng dawjau wa sai. Sr Kaba a laika ni hte shakawn mahkawn ni hta, Jinghpaw amyu sha ni a htunghking hpe tsawra manu shadan ai lam gaw dan leng nga ai. Kaga sasana sr ni zawn, ginra htunghking hpe shaprai kau ya ai lam n galaw ai sha, Sr kaba Hanson gaw ginra masha Jinghpaw wunpawng amyu sha ni a htunghking lailen, myit sawn ai lailen ni hpe atsawm sha chyena hkawn hkrang ya wa ai.
Daini aten du hkra, Sr Kaba Hanson ga gale da ya ai Chyum Laika hpe dam lada ai hku jai lang akyu jashawn nga ma ai. Sr Kaba a ap nawng dawjau ai lam gaw, Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a myit kraw salum, labau hta galoi mung agrin nga let, kasi ningli la mai ai Sr Kaba langai rai nga ai.



